Ακάθιστος Ύμνος στην Κέρκυρα

    Το εσπέρας της Παρασκευής, 27 Μαρτίου 2026, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων, κ. Νεκτάριος, χοροστάτησε και ομίλησε στο Ιερό Προσκύνημα του Αγίου Σπυρίδωνος, στην πόλη της Κέρκυρας, καθώς και στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Υπεραγίας Θεοτόκου Σπηλαιωτίσσης, Αγίου Βλασίου και Αγίας Θεοδώρας όπου έψαλε αντιστοίχως την Α΄ και Δ΄ Στάση του Ακαθίστου Ύμνου.

Κατά την ομιλία του μετά την Α’ Στάση, ο Σεβασμιώτατος έλαβε αφορμή από τον αρχικό στίχο του Ακαθίστου Ύμνου, «Ἄγγελος πρωτοστάτης οὐρανόθεν ἐπέμφθη εἰπεῖν τῇ Θεοτόκῳ τὸ Χαῖρε», προκειμένου να αναδείξει το μυστήριο της θείας οικονομίας και τον καθοριστικό ρόλο της Υπεραγίας Θεοτόκου στο σχέδιο της σωτηρίας του ανθρώπου. Όπως υπογράμμισε, ο ιερός υμνογράφος, μέσα από τους Χαιρετισμούς, δεν ανακαλεί μόνο γεγονότα από τη ζωή της Παναγίας, αλλά συνδέει οργανικά την Παλαιά με την Καινή Διαθήκη, φανερώνοντας τη συνέχεια του σχεδίου του Θεού για τη σωτηρία του κόσμου.

Αναφερόμενος στον Ευαγγελισμό, τόνισε ότι ο Αρχάγγελος Γαβριήλ μεταφέρει το «χαρμόσυνο άγγελμα», ότι ο ίδιος ο Θεός επέλεξε την Παναγία, εξαιτίας της καθαρότητας και της αγνότητάς της, ώστε να προσλάβει από αυτήν την ανθρώπινη φύση. Έτσι, ο άκτιστος Θεός ενδύεται την κτιστή πραγματικότητα, για να ανακαινίσει τον άνθρωπο και ολόκληρη την κτίση.

Στη συνέχεια, ο Σεβασμιώτατος προχώρησε σε αντιπαραβολή της στάσης της Εύας με εκείνη της Θεοτόκου. Υπενθύμισε ότι, μετά την πτώση, η παρουσία του Θεού προκάλεσε φόβο στον άνθρωπο, ο οποίος «ἐκρύβη», αδυνατώντας να σταθεί ενώπιον Του. Αντιθέτως, η Παναγία, όταν δέχθηκε την επίσκεψη του Αρχαγγέλου, δεν φοβήθηκε ούτε αμφισβήτησε, αλλά με ταπείνωση και ελευθερία συγκατατέθηκε στο θέλημα του Θεού, απαντώντας «Ἰδού ἡ δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου».

Με τον τρόπο αυτόν, επεσήμανε ότι δια της Εύας έρχεται η φθορά, ενώ δια της Θεοτόκου, αποκαθίσταται η ανθρώπινη φύση. Η συγκατάθεση της Παναγίας καθίσταται η απαρχή της σωτηρίας και η δυνατότητα του ανθρώπου να επανέλθει σε κοινωνία με τον Θεό.

Καταλήγοντας, κάλεσε τους πιστούς να μιμηθούν το παράδειγμά της, ανταποκρινόμενοι ελεύθερα στην πρόσκληση του Θεού, απορρίπτοντας την αμαρτία και τον εγωισμό, ώστε, μέσα από τον αγώνα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, να αξιωθούν να πορευθούν προς το «ἀνέσπερον φῶς» της Αναστάσεως.

Κατά την ομιλία του στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό, ο κ. Νεκτάριος επεσήμανε ότι κάθε «Χαῖρε» του Ακαθίστου Ύμνου περικλείει έναν ολόκληρο πλούτο θεολογίας, μέσα από τον οποίο φανερώνεται το μυστήριο της σωτηρίας. Όπως ανέφερε, ο ιερός υμνογράφος συμπυκνώνει την εμπειρία της Εκκλησίας και την παράδοση των Πατέρων, οι οποίοι ερμήνευσαν τα γεγονότα της θείας οικονομίας στο πρόσωπο της Παναγίας.

Αναφερόμενος στον στίχο «Χαῖρε, ὅτι τὸν πολύφωτον ἀνατέλλεις φωτισμόν», τόνισε ότι το φως αυτό είναι το άκτιστο φως του Θεού, το οποίο έρχεται να διαλύσει το σκοτάδι της άγνοιας και της πνευματικής σύγχυσης. Οι άνθρωποι, όπως επεσήμανε, ακόμη και μέσα από τη σοφία του κόσμου τούτου, αισθάνονταν αυτή την έλλειψη και προσδοκούσαν έναν φωτισμό που θα έδινε νόημα στην ύπαρξή τους. Το φως αυτό ήλθε στον κόσμο και καλεί τον άνθρωπο να εξέλθει από το σκότος και να πορευθεί στο φως της θεότητος του Χριστού.

Στη συνέχεια, ερμηνεύοντας τον στίχο «Χαῖρε, ὅτι τὸν πολύρρητον ἀναβλύζεις ποταμόν», παρέπεμψε στην προφητική εκείνη εμπειρία στην Παλαιά Διαθήκη, που ο Προφήτης είδε από το κατώφλι του Ναού να αναβλύζει αρχικά μία μικρή υγρασία, η οποία γινόταν ρυάκι και στη συνέχεια μεταβαλλόταν σε ποταμό, που ζωογονούσε και κατέκλυζε τα πάντα. Αυτή η εικόνα, όπως εξήγησε, προτυπώνει τη χάρη του Θεού, η οποία ξεκινά ταπεινά, αλλά καταλήγει να γίνεται πηγή ζωής για ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Τόνισε δε ότι η χάρη αυτή δεν επιβάλλεται, αλλά προσφέρεται. Εκείνος που ανοίγει την καρδιά του, γίνεται μέτοχος του «ποταμοῦ τῆς χάριτος» και βιώνει την παρουσία του Θεού. Αντιθέτως, όποιος κλείνεται στον εαυτό του και παραμένει στην άρνηση, βιώνει την αποξένωση και την εσωτερική ερημία.

Κλείνοντας, επεσήμανε ότι μέσα στις δοκιμασίες της εποχής μας, η επιστροφή στο φως και στη χάρη του Θεού αποτελεί τη μόνη αληθινή πορεία ζωής και ελπίδας.

Στο τέλος, ο Σεβασμιώτατος ευχήθηκε σε όλους καλή δύναμη για τη συνέχεια του πνευματικού αγώνα της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Επίσης, προέτρεψε τους πιστούς να πορεύονται με πίστη, ταπείνωση και εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού, έχοντας ως πρότυπο τη ζωή και τη στάση της Υπεραγίας Θεοτόκου.

ΝΗΔΥΙ ΤΟΝ ΛΟΓΟΝ ΥΠΕΔΕΞΩ

«Νηδύϊ τὸν Λόγον ὑπεδέξω, τὸν πάντα βαστάζοντα ἐβάστασας, γάλακτι ἐξέθρεψας νεύματι τὸν τρέφοντα τὴν οἰκουμένην ἅπασαν, Ἁγνή, ᾧ ψάλλομεν, τὸν Κύριον ὑμνεῖτε τὰ ἔργα καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τούς αἰῶνας» (Κανόνας τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου, Ή Ὠδή) 

«Ἐδέχθης εἰς τὴν κοιλίαν σου, ὦ ἁγνή Παρθένε, τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ. Ἐβάστασες εἰς τάς ἀγκάλας σου Ἐκεῖνον ποὺ βαστάζει ὅλην τὴν δημιουργίαν. Ἔθρεψες μὲ τὸ γάλα σου Ἐκεῖνον πού μὲ ἕνα νεῦμα του τρέφει ὅλη την οἰκουμένη. Εἰς Αὐτόν ψάλλομεν: ὅλα τὰ δημιουργήματα, δοξολογεῖτε τὸν Κύριον καὶ διά τῶν ὕμνων σας ὑψώνετε Αὐτόν ὑπεράνω παντός ὕψους καὶ ἀνθρωπίνου μεγαλείου εἰς πάντας τούς αἰῶνας» (Μετάφραση-Ἑρμηνεία Ἀρχιμ. Επιφανίου Θεοδωρόπουλου)

     1400 χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την πρώτη φορά που ο Ακάθιστος Ύμνος ακούστηκε στην Βασιλίδα των Πόλεων, την Κωνσταντινούπολη, μετά την μεγάλη νίκη επί των Αβάρων. Ο λαός ευχαρίστησε την Υπέρμαχο Στρατηγό, διότι γνώριζε καλώς ότι δι’ αυτής νίκησε έναν σε έναν άπελπι αγώνα. Και η Εκκλησία συνέθεσε διά χαρισματικών προσώπων και αγίων, όπως ο άγιος Ιωσήφ ο Υμνογράφος, ολόκληρη την ακολουθία, όχι μόνο τους Οίκους, τα «Χαίρε» και τα «Αλληλούια», ώστε κι εμείς να συνεχίζουμε να αναπέμπουμε αυτό το μεγαλείο της ποίησης και του ξεχυλίσματος της ευγνωμοσύνης προς την Παναγία μας, για να νικούμε κάθε πειρασμό και κάθε κακό που μας περιτριγυρίζει, είτε εξαιτίας των παθών και των λαθών μας είτε εξαιτίας του διαβόλου, ο οποίος κάνει ό,τι μπορεί για να μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού, είτε εξαιτίας του κόσμου μας, ο οποίος τείνει να διαγράψει αυτήν την αγάπη, κάνοντάς να στρεφόμαστε προς άλλες, εφήμερες αγάπες, οι οποίες όμως δεν σώζουν, αλλά παραπλανούν. Διότι ό,τι είναι πρόσκαιρο, ιδίως αν μένει στο «έχειν» και στο «φαίνεσθαι», συμπαρασύρει στη φθορά και τελειώνει η όποια αξία του με τον θάνατο. 

     Τον πάντα βαστάζοντα εβάστασας, ψάλλει ο ιερός υμνογράφος. Αδιανόητο ο νους μας να σκεφθεί και να συλλάβει το μυστήριο. «Βάσταξες, Υπεραγία Θεοτόκε, Αυτόν που βαστάζει τα πάντα», ουρανό, γη, ανθρώπους, ζωή, αιωνιότητα και κρατά σταθερό το σύμπαν, δίνοντάς μας τη δυνατότητα να πορευόμαστε σ’ αυτό, χωρίς τον φόβο της αστάθειας, χωρίς την αγωνία ότι η γη θα μας καταπιεί, ότι θα μας λείψει η δυνατότητα τού να έχουμε την τροφή μας, η χαρά της ανατολής και της ημέρας και ο σκεπτικισμός της δύσης του ήλιου και της νύχτας. Οι φυσικοί νόμοι που για μας είναι το έργο του Θεού, κρατούν την τάξη και την αρμονία του σύμπαντος, διότι ο Θεός το έφτιαξε και το κρατά. Και μπορούμε μέσα από την τελειότητα, την ποικιλία, την ομορφιά, να γνωρίσουμε μερικώς τον Θεό, διότι τίποτα δεν μπορεί να είναι τυχαίο, ούτε αυθύπαρκτο. Κι Αυτός που είναι Αχώρητος και Άπιαστος χωρείται σε μια γυναίκα και αγκαλιάζεται από μια γυναίκα. Ο άπειρος και απεριόριστος μπαίνει στα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης και μετριέται, μεγαλώνει, αυξάνει χάρις στο γάλα της μάνας. Κι όλα αυτά από αγάπη.

      Από αγάπη η δημιουργία. Από αγάπη η ομορφιά. Από αγάπη η πρόσληψης της φύσης μας. Από αγάπη η βίωση του ανθρώπινου τρόπου σώματι και ψυχή, διότι ο Χριστός έχει συναισθήματα, αποκτά φίλους, κουράζεται, λυπάται, χαίρεται, συμμετέχει στη ζωή μας, γίνεται αγαπητός και μισητός, ενοχλεί, αλλά και γιατρεύει και φθάνει μέχρι το τέλος. Ποιος άλλος θα μπορούσε να εκφράσει από τη δική μας πλευρά την αγάπη, παρεκτός η γυναίκα που γεννά και είναι μάνα; Είναι η ιδιότητα της οποίας πολυτιμότερο δεν θα βρεθεί στον κόσμο και στη ζωή. Διότι φέρει μέσα της τη ζωή, δίνει τη ζωή και συντηρεί τη ζωή. Διότι η ζωή χωρίς την αγάπη γίνεται σκοτάδι και θάνατος. Κι αυτό είναι η Παναγία, αυτή που δίνει τη ζωή διά της μητρότητας και της προσφοράς. Και μοιράζεται τη ζωή με όλους μας, διότι δεν μένει στο να της ανήκει ο Χριστός, αλλά χαίρεται να ανήκει σε όλους, όπως φάνηκε στο θαύμα της μετατροπής του νερού σε κρασί στον γάμο της Κανά, που η ίδια Του ζήτησε να κάνει. 

      Τον πάντα βαστάζοντα εβάστασας. Αποτίουμε κι εμείς τιμή στην Παναγία παρακαλώντας την να μεσιτεύει, ώστε να βαστάζουμε τον Χριστό στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, στον τρόπο της αγάπης, στην ελπίδα της προσευχής, στην χαρά της Εκκλησίας που κάνει τους σταυρούς μας ελαφρύτερους, διότι τους μοιραζόμαστε με Εκείνον και τους συνανθρώπους μας. Και πορευόμενοι προς το Πάσχα, ζητούμε από εκείνη να μας θρέφει με το γάλα της πίστης, να μας παρηγορεί, όπως η μάνα η οποία κάνει το παιδί να νιώθει την ασφάλεια της αγάπης, να μας αγκαλιάζει με το μαφόρι που σκεπάζει τις αμαρτίες μας και μας κάνει να νιώθουμε ότι μπορούμε να μετανοήσουμε, διότι όταν ο Θεός μας αγαπά και μας καλύπτει, αξίζει να Του το ανταποδώσουμε ξεκινώντας από την αρχή την οδό μας προς Εκείνον.    

       Χρόνια Πολλά! Η Παναγία μαζί μας!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

27 Μαρτίου 2026

Ακάθιστος Ύμνος 

2026-03-27 ΚΗΡΥΓΜΑ ΣΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ΥΜΝΟΥ

«Πυρίμορφον όχημα του Λόγου, χαῖρε Δέσποινα, ἔμψυχε Παράδεισε τὸ ξύλον, ἐν μέσῳ ἔχων ζωῆς τὸν Κύριον, οὗ ὁ γλυκασμὸς ζωοποιεῖ, πίστει τοὺς μετέχοντας, καὶ φθορᾷ ὑποκύψαντας.» 

Χαίρε, Δέσποινα, που έγινες το πύρινο όχημα του Λόγου· χαίρε, ζωντανέ Παράδεισε, που έχεις στο μέσον σου το ξύλο της ζωής, δηλαδή τον Κύριο, του οποίου η γλυκύτητα χαρίζει ζωή σε όσους με πίστη μετέχουν σ’ Αυτόν, ενώ εκείνοι που υποκύπτουν στη φθορά μένουν μακριά από αυτή τη ζωή. 

Με την  ακολουθία του Ακαθίστου  Ύμνου που απόψε  ψάλαμε κλείνει ο κύκλος των χαιρετισμών της Παναγίας και ετοιμαζόμαστε για την εβδομάδα των Αγίων Παθών. 

Η Εκκλησία μας,  υμνεί σήμερα την Υπεραγία Θεοτόκο με εικόνες γεμάτες φως και μυστήριο. Δεν είναι απλά λόγια· είναι αποκάλυψη. Είναι θεολογία που γίνεται προσευχή. 

«Πυρίμορφον όχημα του Λόγου». 

Η Παναγία ονομάζεται όχημα πυρίμορφο, δηλαδή φορέας του Θεού που είναι «πῦρ καταναλίσκον». Όπως στην Παλαιά Διαθήκη η βάτος καιγόταν αλλά δεν κατακαιγόταν, έτσι και η Παρθένος δέχθηκε μέσα της τον Θεό χωρίς να φθαρεί. Έγινε το ζωντανό άρμα, πάνω στο οποίο ήλθε ο Χριστός στον κόσμο. 

Και αμέσως ο υμνωδός προσθέτει: «ἔμψυχε Παράδεισε». 

Δεν είναι πλέον ο Παράδεισος ένας τόπος μακρινός. Δεν είναι μια χαμένη κατάσταση. Η Παναγία γίνεται ο νέος Παράδεισος, διότι μέσα της κατοικεί ο ίδιος ο Χριστός. Εκεί όπου είναι ο Θεός, εκεί είναι ο Παράδεισος. 

Και συνεχίζει: «τὸ ξύλον ἐν μέσῳ ἔχων ζωῆς τὸν Κύριον». 

Στον πρώτο Παράδεισο υπήρχε το δέντρο της ζωής, από το οποίο ο άνθρωπος δεν πρόλαβε να γευθεί. Τώρα όμως, μέσα στην Παναγία, υπάρχει το αληθινό «ξύλο της ζωής» — ο ίδιος ο Χριστός. Δεν είναι πλέον σύμβολο, αλλά πραγματικότητα. Δεν είναι υπόσχεση, αλλά παρουσία. 

Αδελφοί μου, εδώ βρίσκεται το κέντρο της πίστεώς μας: Ο Θεός δεν έμεινε μακριά. Έγινε άνθρωπος. Μπήκε μέσα στην ιστορία, μέσα στην φύση μας, μέσα στην καρδιά της Παναγίας, για να μπει και μέσα στη δική μας καρδιά. 

Και τι προσφέρει αυτό το «ξύλο της ζωής»; 

«Οὗ ὁ γλυκασμὸς ζωοποιεῖ τοὺς μετέχοντας». 

Ο Χριστός είναι γλυκύτητα. Δεν είναι βάρος, δεν είναι καταπίεση, δεν είναι φόβος. Είναι ζωή, χαρά, ειρήνη. Όποιος κοινωνεί τον Χριστό — με πίστη, με μετάνοια, με τα Μυστήρια της Εκκλησίας — λαμβάνει ζωή αληθινή. 

Αντίθετα, ο άνθρωπος που μένει μακριά από τον Θεό, «φθορᾷ ὑποκύπτει». 

Βλέπουμε γύρω μας αυτή τη φθορά: άγχος, μοναξιά, απελπισία, κενότητα. Όχι γιατί λείπουν τα υλικά αγαθά, αλλά γιατί λείπει ο Χριστός. 

Η Παναγία λοιπόν δεν είναι απλώς ένα πρόσωπο που τιμούμε. Είναι ο δρόμος που μας δείχνει πώς να γίνει και η δική μας καρδιά «παράδεισος». 

Πώς; Με την ταπείνωση. Με την υπακοή στο θέλημα του Θεού. Με την καθαρότητα της καρδιάς. 

Αν αφήσουμε και εμείς τον Χριστό να κατοικήσει μέσα μας, τότε η ζωή μας αλλάζει. Τότε και εμείς γινόμαστε φορείς ζωής, ειρήνης και φωτός. 

Αδελφοί μου, ας πλησιάσουμε αυτό το «ξύλο της ζωής» με πίστη. 

Ας ζητήσουμε από την Παναγία να μας διδάξει να ανοίγουμε την καρδιά μας στον Χριστό. 

Και τότε θα γευθούμε και εμείς αυτή τη «γλυκύτητα» που νικά τη φθορά και χαρίζει αιώνια ζωή. 

π.  ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΣΚΙΝΑΣ 

 

ΧΑΙΡΕ, Η ΓΕΦΥΡΑ ΟΝΤΩΣ Η ΜΕΤΑΓΟΥΣΑ ΕΚ ΘΑΝΑΤΟΥ ΠΑΝΤΑΣ ΠΡΟΣ ΖΩΗΝ ΤΟΥΣ ΥΜΝΟΥΝΤΑΣ ΣΕ

 

 Η Παναγία χαρακτηρίζεται από τον Άγιο Ιωσήφ τον Υμνογράφο, τον ποιητή του κανόνα του Ακαθίστου Ύμνου, ως «η  γέφυρα όντως η μετάγουσα εκ θανάτου πάντας προς ζωήν τους υμνούντας σε». Μία γέφυρα αποτελεί ένα πέρασμα πάνω από ένα ποτάμι ή και μία θάλασσα, από ένα τμήμα ενός βουνού προς ένα άλλο. το πέρασμα αυτό μεταφέρει τους ταξιδιώτες με ασφάλεια από ένα μέρος σε ένα άλλο, ώστε να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους. Ο υμνογράφος δεν διστάζει να χαρακτηρίσει την Παναγία ως γέφυρα, η οποία όμως έχει κάποιες διαφορές σε σχέση με το ανθρώπινο έργο. Η Παναγία ως γέφυρα μεταφέρει από τον θάνατο στη ζωή όσους την υμνούν. Ο προορισμός είναι ο τελικός για κάθε άνθρωπο. Ζωή είναι ο  Χριστός και μάλιστα ο Αναστημένος Χριστός. Ο κόσμος του Χριστού είναι η Βασιλεία του Θεού, στην οποία ο θάνατος δεν έχει θέση, γιατί ο Χριστός τον νίκησε διά του Σταυρού και της Αναστάσεως. Δεν έχουμε να κάνουμε άλλο ταξίδι μετά το πέρασμα, καθότι έχει εκπληρωθεί ο σκοπός της ύπαρξής μας, που είναι εξ αρχής η ομοίωση με τον Θεό, τουτέστιν η κοινωνία με Αυτόν. Και η Παναγία είναι γέφυρα, ασφαλής και χωρίς κλυδωνισμούς από τους αέρηδες και τις βροχές της ζωής, τους πειρασμούς και τις δοκιμασίες, διά της οποίας ζούμε τον Χριστό.

 Είναι τολμηρή η εικόνα, αλλά, στην πραγματικότητα, αποτυπώνει το όλο κλίμα των Χαιρετισμών προς το πρόσωπο της Παναγίας, όπως το ζήσαμε και το ζούμε κάθε Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Η Παναγία καθιστά τον εαυτό της γέφυρα, διότι μας δείχνει πώς μπορούμε, φτάνοντας ενώπιον της, να δούμε τη ζωή όπως τη ζούμε και τη ζωή που ανοίγεται μπροστά μας αν περάσουμε δι’ αυτής προς τα εκεί. Η ζωή μας είναι ένα ταξίδι, στο οποίο συναντούμε πολλά: την επιβίωση, την αναζήτηση σχέσεων, την αναζήτηση αναγνώρισης και καταξίωσης, την ικανοποίηση αναγκών, την αγάπη, την ανακάλυψη, διαμόρφωση, τροποποίηση και στερέωση της ταυτότητάς μας. Είναι ένα ταξίδι στο οποίο καλούμαστε να επιλέξουμε αν θα το ζήσουμε με κριτήριο μόνο τον εαυτό μας, το εγώ μας, τις επιθυμίες μας, την εξουσία έναντι των άλλων, την παθητικότητα έναντι των άλλων, τα πάθη μας ως αφορμή δικαίωσης και ευχαρίστησης ή ένα ταξίδι στο οποίο, προσβλέποντας στον τρόπο της Παναγίας, θα διαλέξουμε να παλέψουμε προχωρώντας με κριτήριο την αγάπη κι ας γίνεται σταυρός, την αυτογνωσία, βλέποντας τα πάθη μας και παλεύοντας με την πίστη, την προσευχή, την επίκληση της χάριτος του Θεού, τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος, τη μετοχή στη ζωή της Εκκλησίας, την άσκηση που γίνεται εκκοπή του ιδίου θελήματος και επανεξέταση του θυμού και της φιλαυτίας, την αγάπη για τον συνάνθρωπο που γίνεται συγχώρηση, να κάνουμε συνεχώς καινούργιες αρχές. Ο πρώτος δρόμος αναδίδει θάνατο. Ο δεύτερος ζωή.

 Έτσι, αναγνωρίζουμε την Παναγία ως αυτή που πρώτη δείχνει αυτόν τον δρόμο και είναι μαζί μας και μαζί με κάθε άνθρωπο, «πάντας τους υμνούντας», δείχνοντας τον δρόμο για τη ζωή που είναι ο Χριστός. Και η Παναγία γίνεται η Μάνα της καρδιάς μας, αυτή που μας καλεί να ξαποστάσουμε στο γεφύρι, στο πέρασμά της , να πάρουμε δύναμη και να προχωρήσουμε μη γυρίζοντας πίσω. Μπορεί να μοιάζει μακρύς ο δρόμος πάνω στο γεφύρι. Κρατά μια ζωή. Όμως ο προορισμός του, το τέρμα του είναι η Ανάσταση. Και η Παναγία εμφυσά στην καρδιά μας τη γλυκύτητα της πίστης, το αεράκι της χαράς ότι δεν είμαστε μόνοι μας, την τροφή με την οποία η ίδια έθρεψε τον Υιό και Θεό της: τα ανθρώπινα μπολιασμένα με αγάπη. Και είναι συνεχώς μαζί μας η Παναγία, για να παίρνουμε κουράγιο. Την αναγνωρίζουμε σε κάθε σημείο της γέφυρας. Μας παρηγορεί στην ορμή του ανέμου και της βροχής, των δοκιμασιών που μας λένε ότι είμαστε μόνοι μας και ότι ο θάνατος θα μας καταπιεί.  Μας παρηγορεί όταν σκοντάφτουμε, νικημένοι από τον εαυτό μας και τους άλλους που δεν είναι όπως τους θέλουμε. Από ένα πνεύμα σκλαβιάς στο φαινομενικά ακαταμάχητο παρόν του κόσμου και του πολιτισμού που επιτίθεται για να μας ρίξει στον γκρεμό ή στο νερό των παθών και της απόγνωσης. Είναι εκεί η Παναγία και μας υπενθυμίζει την Εκκλησία, τον Χριστό, την ανάσταση, τη ζωή.

 Ας την επικαλούμαστε στο τέλος του κύκλου των Χαιρετισμών και ας την χαιρετούμε  με την πίστη ότι είναι και θα παραμένει «όντως» η γέφυρα στην οποία δεν θα χάσουμε ποτέ ούτε τον προσανατολισμό ούτε την ελπίδα μας. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

4 Απριλίου 2025

Ακάθιστος  Ύμνος

Η Ακολουθία του Ακαθίστου ύμνου στην Κέρκυρα

    Την Ακολουθία του Ακαθίστου ύμνου τέλεσε στην Κέρκυρα, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος.

Την Α΄ στάση, ο Σεβασμιώτατος έψαλλε στο ιερό προσκύνημα του Αγίου Σπυρίδωνος και απευθύνθηκε στους ευλαβείς προσκυνητές, παίρνοντας αφορμή από το εφύμνιο «Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε», εξηγώντας ότι η Υπεραγία Θεοτόκος ως Νύμφη, έχει Νυμφίον τον σαρκωθέντα εξ αυτής Ιησούν Χριστόν, και σύμφωνα με τους Αγίους Πατέρες, η Παναγία μας είναι εκείνη η οποία αντιπροσωπεύει και την Νύμφη Εκκλησία του Χριστού μας.

Γι αυτό και ο Απόστολος Παύλος λέγει «καθώς ο Χριστός ηγάπησε την Εκκλησίαν και εαυτόν παρέδωκε υπέρ αυτής»

Στράφηκε λοιπόν ο κ. Νεκτάριος, γύρω από το εκκλησιολογικό ζήτημα, το οποίο στην εποχή μας συγχέει την Εκκλησία ως σώμα Χριστού, δηλαδή το σύνολο όλων των βαπτισμένων που αποτελούν τα μέλη της, και είναι οι διατηρούντες την σφραγίδα της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος, με την Εκκλησία ως οίκημα, που χρησιμοποιείται μεθοδευμένα από κάποιους που δεν θέλουν να προσπαθούν να διατηρούν την σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος ενεργή επάνω τους , αλλά χρησιμοποιούν την Εκκλησία ως χώρο προβολής των.

Η Εκκλησία με την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, μας κάνει πνευματοφόρους και προικισμένους με τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος. 

Αυτή η ερμηνεία της Εκκλησίας όμως, επιχειρείται να διαστρεβλώνεται, ώστε να εξυπηρετεί σκοπούς και συμφέροντα όσων καπηλεύονται το θρησκευτικό συναίσθημα των πιστών.

 Στη συνέχεια ο Σεβασμιώτατος, μετέβη εις τον Μητροπολιτικό Ναό, όπου έψαλλε την Δ΄ Στάση, και ανέλυσε τέσσερις στίχους από την υμνολογία του Ακαθίστου ύμνου.

«Χαίρε, σοφών υπερβαίνουσα γνώσιν»

Και όταν γράφτηκε ο Ακάθιστος ύμνος, αλλά και τώρα ακόμη, καυχώνται οι άνθρωποι για την σοφία τους. Όμως και τότε και τώρα, οι άνθρωποι δεν μπορούν να φτάσουν στη σοφία του Θεού. 

Όταν οι άνθρωποι επιμένουν να περιπλανώνται με τη σκέψη, αναζητώντας τη σοφία του κόσμου, καταντούν στην μωρία, καθώς αναφέρει ο Απόστολος Παύλος, «Ἡ γὰρ σοφία τοῦ κόσμου τούτου μωρία παρὰ τῷ Θεῳ ἐστι»

Η Παναγία μας είναι αυτή που φωτίζει με άπλετο φως, και υπερβαίνει την κοσμική σοφία. 

Με την σάρκωση του Υιού και Λόγου του Θεού, μας δίδει και μας εισαγάγει στην Θεογνωσία.

«Χαίρε τεχνολόγους αλόγους ελέγχουσα»

Εκαυχώντο και καυχώνται οι άνθρωποι για την τεχνολογία, και στην εποχή την παλαιά αλλά και σήμερα.

Εν τούτοις όμως, η τεχνολογία οδηγεί τον άνθρωπο στην αιχμαλωσία, έπειτα από την έκρηξη της σύγχρονης τεχνολογίας.

Σήμερα ο άνθρωπος αισθάνεται να είναι δέσμιος αυτής, και να μην είναι ελεύθερος από αυτήν. Γι αυτό η Παναγία μας ελέγχει την αλογία των τεχνολόγων.

«Χαίρε, των Αθηναίων τας πλοκάς διασπώσα»

Οι φιλόσοφοι των Αθηνών αλλά και οι επαΐοντες, ασχολούνταν με τις διαπλοκές. Δυστυχώς και σήμερα το κράτος των Αθηνών, χαλκεύει διαπλοκάς εις βάρους του λαού και της Εκκλησίας. Η Παναγία μας όμως, και τότε, διέλυσε αυτές τις διαπλοκές των φιλοσόφων και των επαϊόντων. 

Όπως τότε, έτσι και τώρα, η Παναγία είναι η ελπίδα πως θα μας σώσει από όλες τις πλεκτάνες, τις οποίες στήνουν κατά της αλήθειας, κατά της ελευθερίας, κατά του ήθους, και της πλοκής-προβολής της αμαρτίας ως αρετή. 

«Χαίρε τών αλιέων τας σαγήνας πληρούσα»

Ποιοι ήταν οι αλιείς οι οποίοι γέμισαν τα δίχτυα τους; Ήσαν οι άγιοι Απόστολοι, οι οποίοι επληρώθησαν Πνεύματος Αγίου κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, και έτσι γέμισε η Εκκλησία του Χριστού από τα μέλη της.

Και σήμερα, με την τεχνολογία και με την κατά κόσμον γνώσιν, θέλουν να διαστρέψουν την αλήθεια της Εκκλησίας. 

Με το λεγόμενο κίνημα του γουοκισμού, που έχει σκοπό δήθεν να αφυπνίσει τον λαόν, επιδιώκουν να γκρεμίσουν αυτό με το οποίο ο λαός στάθηκε όρθιος, επι τόσους αιώνες. Την ελπίδα και την πίστη, την αλήθεια και την ελευθερία.

Μετά το γκρέμισμα, επιχειρούν να ανοικοδομήσουν μια άλλη πραγματικότητα.

Στο πλαίσιο λοιπόν του γουοκισμού, δυστυχώς οι αλιείς άγιοι Απόστολοι, λοιδορήθηκαν από μια μερίδα αθέων ηθοποιών, προκαλώντας το θρησκευτικό συναίσθημα όλων μας, με πρόσχημα ότι δήθεν ανεβάζουν την τέχνη στα πρόσωπα τα ιερά.

Και από την άλλη πλευρά, σε κάποιο από τα σκανδιναβικά κράτη, ποινικοποίησαν την Αγία Γραφή, διότι δήθεν ομιλεί για τον θάνατο των ανθρώπων, συγχέοντας τον πνευματικό θάνατο με τον σωματικό.

Όλα αυτά δυστυχώς συμβαίνουν μόνο στον Δυτικό Χριστιανικό κόσμο, και δεν τολμούν τούτα τα κινήματα να θίξουν καμία από τις ανατολικές θρησκείες .

Ο κ. Νεκτάριος χαρακτηριστικά ανέφερε, «Ως πνευματικός Πατέρας, σας ικετεύω και παρακαλώ, να αφυπνιστούμε πνευματικά όλοι μας, ώστε να αντιληφθούμε τι ζητούν και τι θέλουν να πράξουν, από όλες αυτές τις διαπλοκές, τις οποίες επιφέρουν την σύγχυση μέσα στην Εκκλησία του Χριστού και στην Πατρίδα μας.»

Στο τέλος ο Σεβασμιώτατος, ευχήθηκε καλή Ανάσταση καθώς πλησιάζουμε στην Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα.

ΡΟΔΟΝ ΤΟ ΑΜΑΡΑΝΤΟΝ, ΧΑΙΡΕ Η ΜΟΝΗ ΒΛΑΣΤΗΣΑΣΑ

     Ο Ακάθιστος Ύμνος, εκτός από τη σύνδεσή μας με την ιστορία του Γένους μας, καθώς μας υπενθυμίζει την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους Αβάρους το 626 μ.Χ. και τη σωτηρία της χάρις στην θαυματουργική παρέμβαση της Θεοτόκου, προς τιμήν της οποίας όλος ο λαός έψαλλε το κοντάκιο αυτό όρθιος (Ακάθιστος), είναι μία εξαιρετική ευκαιρία να θυμηθούμε ότι η παράδοση δεν υπάρχει από μόνη της, εάν δεν έχει να στηριχθεί να πατήσει σε πνευματικές βάσεις. Στην περίπτωση του Ακαθίστου Ύμνου είναι το μυστήριο της Θείας Οικονομίας, ο ρόλος που η Υπεραγία Θεοτόκος διαδραμάτισε, αλλά και το γεγονός ότι ο Χριστός, γενόμενος άνθρωπος, ανεβάζει τον άνθρωπο εις ουρανόν. Σ’ αυτό το θαυμαστό μυστήριο μόνο η ποίηση μπορεί να αποδώσει την αλήθεια. Ο ποιητικός λόγος δεν είναι μονοσήμαντος. Αφήνει στον αναγνώστη του να δώσει απαντήσεις. Ο καθένας μας μπορεί να πατήσει στην ιστορία και την παράδοση, να απολαύσει τη γλώσσα, κυρίως όμως το ερώτημα στο οποίο καλείται να δώσει απάντηση είναι το «σε μένα τι έχει να πει;». Ξεκινώντας από το σύνολο, την κοινότητα, ο ύμνος αγγίζει το πρόσωπο, τον άνθρωπο, τον καθέναν. Αλλιώς, είναι μία τελετουργία η οποία μένει στην επανάληψη. Στο κάλλος της συνήθειας, όχι όμως της αλλαγής μας, για την οποία είμαστε υπεύθυνοι. 

 Στον κανόνα του Ύμνου ο άγιος Ιωσήφ ο υμνογράφος, μεταξύ άλλων, αναφωνεί προς την Παναγία: «Ρόδον το αμάραντον, χαίρε η μόνη βλαστήσας. Το μήλον το εύοσομον, χαίρε η τέξασα, το οσφράδιον του πάντων Βασιλέως. Χαίρε, απειρόγαμε, κόσμου διάσωσμα» (Α’ Ωδή). «Χαίρε, συ που βλάστησες το τριαντάφυλλο που δεν μαραίνεται ποτέ, δηλαδή τον Κύριο. Χαίρε, συ που γέννησες το μήλο το οποίο ευωδιάζει, συ, που γέννησες Εκείνον που αποτελεί την ευωδία την οποία οσφραίνεται ο Βασιλιάς των όλων Θεός. Χαίρε, συ που δεν έλαβες πείρα γάμου, συ, που είσαι η σωτηρία του κόσμου» (Αρχιμ. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος).

 «Ρόδον το αμάραντον, χαίρε η μόνη βλαστήσασα». Τι τολμηρή παρομοίωση στ’ αλήθεια! Ο Χριστός παρομοιάζεται με το τριαντάφυλλο , όχι όμως το φυσικό, αλλά το υπέρ την φύσιν, που δεν μαραίνεται ποτέ. Κακία και δόλος δεν βρέθηκε στο στόμα Του. Τα πάντα επάνω του ήταν αγάπη. Ακόμη και τα δύσκολα που έλεγε και έπραττε για κάποιους, αγάπη ήταν. Όποιος και όποια Τον πλησίαζαν, έβλεπαν το κάλλος, το οποίο ανέδυε εκ μέρους Του, κάλλος Θεϊκό. Και την ίδια στιγμή, ένιωθαν  ότι ο Θεός έστειλε Κάποιον ο Οποίος ήταν ένα με τους ανθρώπους, όχι για να κάνει επίδειξη δύναμης, αλλά για να μοιραστεί την αγάπη της ύπαρξής Του. Και δεν μαράθηκε ποτέ. Ούτε ακόμη όταν έλαβε εκούσια τον θάνατο. Διότι και πάλι αναστήθηκε, αφού κήρυξε εν Άδη το μήνυμα της Βασιλείας του Θεού. Δεν μαραίνεται η Βασιλεία του Θεού ποτέ. Δεν σκοτίζεται το φως το αληθινό. Δεν δύει το κάλλος, ακόμη κι αν η κακία των ανθρώπων δίνει την αίσθηση ότι έκρυψε την παρουσία του Θεανθρώπινου Προσώπου. Και είναι η Παναγία η μόνη που βλάστησε την άληκτο Ζωή. Οι άνθρωποι γεννούμε παιδιά, τα οποία ακολουθούν την φυσική εξέλιξη του χρόνου και της ζωής. Τα ρόδα θα μαραθούν. Ο Χριστός είναι εις τον αιώνα χθες και σήμερον ο Αυτός.

 «Το μήλον το εύοσμον, χαίρε η τέξασα». Το μοναδικό μήλο το οποίο είναι ευωδιαστό για πάντα γέννησε η Παναγία. Τα εκ της φύσεως μήλα είναι εύοσμα όσο βρίσκονται στο δέντρο. Μετα, ο χρόνος σταδιακά σβήνει την ευωδία. Ο Χριστός, ως μήλον εύοσμον, παραμένει ταυτόχρονα στο δέντρο της κοινωνίας των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος και  γι’ αυτό δεν μαραίνεται ποτέ, διότι είναι Θεός, αλλά και κόβει ο Ίδιος τον εαυτό Του από το δέντρο, παραμένοντας με τρόπο μυστικό και ανερμήνευτο λογικά επάνω του, διδόμενος ως εύοσμο μήλο στους ανθρώπους, για να Τον οσφρανθούν και να μεθύσουν από τη χαρά της ευωδίας,  για να Τον γευτούν ως τροφή η οποία στηρίζει και ανακαινίζει την κουρασμένη από την αμαρτία, αλλά και τις μέριμνες της ζωής, τις ήττες και τις αποτυχίες, τις αγωνίες και τους φόβους, ύπαρξη, κι ενώ «εσθίεται», «ουδέποτε δαπανάται», δεν ξοδεύεται, δεν τελειώνει, καθώς το μήλο γίνεται το Σώμα και το   Αίμα του, «αγιάζον τους εσθίοντας» στη θεία λειτουργία. 

 «Το οσφράδιον του πάντων Βασιλέως». Και αυτό το ευωδιαστό μήλο το οσφραίνεται ο Θεός, ως βασιλιάς των  όλων, διότι Αυτός το απέστειλε, αλλά και την ίδια στιγμή επάνω Του αποτυπώνονται χωρίς τέρμα οι δυνατότητες που δόθηκαν στην ανθρώπινη φύση από την αρχή της Δημιουργίας, να είναι δηλαδή εγκεντρισμένος ο άνθρωπος στο ξύλο της ζωής, της αγάπης που γίνεται αθανασία, πνευματική και σωματική, και ομοίωση κατά χάριν Θεού. Πρώτη η Παναγία γίνεται το οσφράδιο του πάντων Βασιλέως, του Υιού και Θεού της. Διότι τελικά, όπως εκείνη, έτσι κι εμείς μπορούμε να εκπληρώσουμε το νόημα της ζωής και τον προορισμό μας: να γίνουμε τέκνα Θεού. Η αμαρτία, ο πνευματικός θάνατος, το εγωτικό θέλημα μάς κάνουν να αποκοπτόμαστε από το δέντρο του Θεού και όλα επάνω μας σταδιακά φθείρονται και αποκτούν την αποφορά και την δυσοσμία του θανάτου. Όμως, η επάνοδός μας, όπως η Παναγία πρώτη, στον Θεό διά του Χριστού και της κοινωνίας μαζί Του, κάνουν όλα τα χαρίσματά μας, το πρόσωπό μας συνολικά, ως σωματοψυχική ύπαρξη, να ξαναβρίσκει την ευωδία της αγάπης και της αιωνιότητας, όπως μάς την έδωσε και συνεχώς μας την ξαναδίνει ο Χριστός.

 «Χαίρε, απειρόγαμε, κόσμου διάσωσμα». Δεν έλαβε τον γάμο τον ανθρώπινο η Παναγία. Έγινε Μάνα, άνευ ανδρός. Δεν βίωσε την χαρά, αλλά και τη φθορά της ανθρώπινης σχέσης, αλλά αξιώθηκε να ζήσει τη χάρη της κοινωνίας με τον Ίδιο τον Θεό, να γίνει η Μάνα του Θεού και γι’ αυτό δεν ανήκει αποκλειστικά σε κανέναν άνθρωπο, αλλά σε όλους, είναι η Μάνα όλων μας. Δεν δοκίμασε τη φθορά που η καθημερινότητα προκαλεί σωματικά και ψυχικά στους ανθρώπους που ζούνε μαζί στο μυστήριο του γάμου, που δυσκολεύει τη χαρά της αγάπης. Δεν το χρειαζόταν. Υπερέβη την φύση. Και γι’ αυτό, με τις πρεσβείες της σώζει τον κόσμο εκ της φθοράς. Δείχνει τον Χριστό ως Εκείνον που μας βοηθά να αντέχουμε. Εκείνον που σηκώνει τις ήττες της συνήθειας και της αποτυχίας σε κάθε σχέση, για να μας αγιάσει με την αγάπη Του και να κάνει και τους άλλους άγιους κοντά μας, αρκεί να το θέλουμε και να το επιζητούμε στη ζωή και τον τρόπο της Εκκλησίας.

 Στην Εκκλησία, όλα τα της Παναγίας βιώνονται και πάλι από τον καθένα και την καθεμιά μας. Γι’ αυτό και ο Ακάθιστος Ύμνος, τελικά, είναι ένα μεγαλείο υπενθύμισης της δικής μας ανάγκης για ανακαίνιση, με μπροστάρη μας την Παναγία, την Υπέρμαχο Στρατηγό. Ας την ακολουθήσουμε στην οδό του  Χριστού!

 π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

 19 Απριλίου 2024

 Ακάθιστος Ύμνος

ΧΑΙΡΕ ΓΕΩΡΓΟΝ ΓΕΩΡΓΟΥΣΑ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΟΝ, ΧΑΙΡΕ ΦΥΤΟΥΡΓΟΝ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΗΜΩΝ ΦΥΟΥΣΑ

                Έχουν αλλάξει ο χαρακτήρας και η δομή της κοινωνίας μας σήμερα. Όταν η Εκκλησία αναπτύσσονταν στην σχέση της με τον κόσμο, οι κοινωνίες ήταν αγροτικές. Τα παραδοσιακά επαγγέλματα δέσποζαν: γεωργία, αλιεία, κτηνοτροφία. Οι πόλεις ήταν σημαντικές. Σ' αυτές βρίσκαμε τους εμπόρους, τους στρατιώτες, τους ναυτικούς, κάποτε και τους φιλοσόφους και τους καλλιτέχνες. Η παιδεία δεν ήταν καθολικό γεγονός. Η οικογένεια ήταν το κλειδί για το νόημα της ζωής των περισσότερων ανθρώπων. Και βέβαια, η πίστη στον Θεό, ώστε ο άνθρωπος να παλέψει για την σωτηρία του, να προσανατολιστεί στην υπέρβαση του θανάτου, για να αντέξει τις ποικίλες δοκιμασίες, τους σταυρούς του αιώνος τούτου. Γι'  αυτό και στην εκκλησιαστική παράδοση συχνή είναι η αναφορά σε στοιχεία από αυτόν τον τρόπο και το περιεχόμενο ζωής.

                Όταν λοιπόν σήμερα ακούμε στους Χαιρετισμούς της Παναγίας την αναφορά του υμνογράφου στο πρόσωπό της με την οποία την χαρακτηρίζει ως την "γεωργούσα τον φιλάνθρωπόν γεωργόν", οι πιστοί των παλαιότερων χρόνων ένιωθαν, εκτός από την ποιητικότητα της φράσης, και το περιεχόμενό της. Η Παναγία είναι εκείνη που όπως η γη κυοφορεί τα στάχυα τον χειμώνα, χωρίς να φαίνονται, έτσι κι αυτή κυοφορεί στα σπλάχνα της όχι τώρα καρπό, αλλά τον ίδιο τον γεωργό, Αυτόν που θα καλλιεργήσει την γη του κόσμου, την γη των καρδιών μας, για να σπείρει εντός τους την πίστη στον αληθινό Θεό, την αγάπη για τον άνθρωπο και τον κόσμο, την προσδοκία της ανάστασης, ακριβώς επειδή είναι φιλάνθρωπος. Και όταν ο υμνογράφος  αναφέρεται και πάλι στην Παναγία με την φράση ότι "φύει τον φυτουργό της ζωής μας", κάνει αναφορά στον καλλιεργητή των φυτών, ο οποίος σπέρνει τα φυτά στο περιβόλι του σπιτιού του, τα ποτίζει, τα φροντίζει, για να ομορφαίνουν τον κόσμο, αλλά και για να γίνονται τροφή για τους ανθρώπους. Μόνο που εδώ ο φυτουργός είναι και πάλι ο Χριστός, ο Οποίος δεν σπέρνει φυτά μόνο για την διακόσμηση του κόσμου και της ζωής μας, αλλά εκείνα που θα γίνουν τροφή για όλους μας, τροφή πνευματική, τροφή που δίνει ζωή αιώνιο, την διδασκαλία Του, τα μυστήρια της Εκκλησίας, τον ίδιο τον εαυτό Του ως άρτο της ζωής.  Έτσι, η Παναγία καθίσταται η φύουσα, αυτή που δίνει "φύση" ανθρώπινη (κατά μία δεύτερη ερμηνεία της λέξης "φύω") στον Θεό και Τον βοηθά να δώσει μία νέα προοπτική στον άνθρωπο: αυτή του να συναντήσει τον Θεό και να ανακαινιστεί και η δική του φύση, η φθαρμένη από την αμαρτία και το κακό.

                Πόσο αυτές οι δύο εικόνες να μπορούν να μιλήσουν στην εποχή μας, στην οποία η επαφή μας με την φύση είναι εικονική ή, κάποτε, περιορισμένη σε μία οικολογική θεώρηση, φυσιολατρική ή προστασίας, όχι όμως δημιουργική, με την έννοια να ζούμε από αυτήν, να την αγαπάμε, να κατοικούμε εντός της, καθώς έχουμε μετατραπεί σε αστούς, σε άτομα που είναι μέλη κατεξοχήν μιας εικονικής πραγματικότητας, διαρκώς συνδεδεμένοι, διαρκώς εξαρτημένοι από αυτήν; Κι όμως, η Εκκλησία επιμένει να μας δίνει ελπίδα, απευθυνόμενη στο πρόσωπο της Παναγίας. Να μας υπενθυμίζει ότι ο κόσμος είναι έργο του Θεού και οτιδήποτε κι αν του προσθέσουμε δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτόν, διότι αυτός εξακολουθεί να είναι η πηγή της τροφής μας, της επιβίωσής μας δηλαδή, η κατοικία μας, αλλά και ο χώρος στον οποίο μπορούμε να αναζητήσουμε την αλήθεια για την ζωή, τις σχέσεις μας, την προοπτική μας. Μόνο που χρειάζεται να μεταφέρουμε το κέντρο του στην καρδιά μας. Σ'  αυτήν να αφήσουμε να σπαρούν οι σπόροι μιας πνευματικής γεωργίας και φυτουργίας. Οι σπόροι της αγάπης και της συγγνώμης. Οι σπόροι της κυοφορίας ενός ανθρώπινου τύπου, ο οποίος δεν θα έχει ως κριτήριο τον εαυτό του και μόνο, αλλά θα καρπίζει για να θρέψει κι άλλους. Θα ελπίζει στην ανάστασή του, αφού σπαρεί σωματικά διά του θανάτου, έχοντας όμως εκπληρώσει τον σκοπό του που είναι να ομορφύνει, να προσφέρει, να δώσει τροφή γινόμενος τροφή με τα χαρίσματά του στους πάντες. Και ο Χριστός, ο γεωργός και ο φυτουργός, θα φροντίζει ώστε τα αγκάθια της αμαρτίας, οι κακοκαιρίες των περιστάσεων της ζωής, οι καταπατητές των λογισμών και των δαιμόνων, να μη καταστρέψουν τις καρδιές, να μην κλέψουν τους καρπούς, να μην τους σκορπίσουν άσκοπα.

                Ας παρακαλούμε την Παναγία, την πρώτη οδοιπόρο αυτής της οδού, να μεσιτεύει ώστε να είναι ο Χριστός ο γεωργός και ο φυτουργός και της δικής μας ύπαρξης εν τη Εκκλησία. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

31 Μαρτίου 2023

Ακάθιστος Ύμνος

ΧΑΙΡΕ ΣΤΕΡΡΟΝ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΕΡΕΙΣΜΑ, ΧΑΙΡΕ ΛΑΜΠΡΟΝ ΤΗΣ ΧΑΡΙΤΟΣ ΓΝΩΡΙΣΜΑ

  

                Αν κάτι λείπει από τους καιρούς μας είναι η πίστη ως εμπιστοσύνη, όπως φανερώνει το νόημα της λέξης. Οι άνθρωποι έχουμε φτάσει να μην εμπιστευόμαστε τον ίδιο τον εαυτό μας. Άλλα θέλουμε, άλλα κάνουμε. Άλλα λέμε, άλλα εννοούμε. Άλλες είναι οι αποφάσεις μας, αλλού πορευόμαστε. Δεν είναι μόνο οι επιδράσεις που υφιστάμεθα από το περιβάλλον μας. Είναι το αδύναμο του χαρακτήρα μας, το οποίο δεν έχει στερεότητα, αποφασιστικότητα, ετοιμότητα για κόπο, ώστε να κρατήσουμε την σκέψη, την επιθυμία, την απόφαση. Η στάση μας μάς κάνει να κλονιζόμαστε. Να αισθανόμαστε αβεβαιότητα αν η βούλησή μας θα υλοποιηθεί από εμάς τους ίδιους. Το ίδιο συμβαίνει και στις σχέσεις μας με τους άλλους. Δεν νιώθουμε ότι υπάρχουν αληθινά στηρίγματα στην ζωή μας. Ακόμη και το οικογενειακό μας περιβάλλον αρέσκεται στο να μην μας λέει την αλήθεια γι’ αυτό που είμαστε. Υπάρχει μία χαλαρή, δήθεν αγαπητική στάση, στην πραγματικότητα όμως όλα κινούνται στην λογική της μη σύγκρουσης. Εξάλλου, όλες οι έρευνες δείχνουν και την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Η πολυφωνία και κακοφωνία της πληροφόρησης και του Διαδικτύου έχουν δημιουργήσει τεράστια σύγχυση. Είναι αρκετή μία φράση από κάποιον, για να κλονίσει όλη την εμπιστοσύνη, ακόμη και σ’ αυτούς που γνωρίζουν. Και έτσι, ενώ δεν είμαστε σε θέση να εμπιστευθούμε τον ίδιο μας τον εαυτό, εντούτοις έχουμε μία ανάγκη η σκέψη μας να είναι το παν. Έτσι, την γνώμη μας την κάνουμε αλήθεια, σε ένα μετανεωτερικό κρεσέντο απουσίας κοινότητας και συλλογικότητας. Οι άλλοι υπάρχουν όχι για να τους λαμβάνουμε υπόψιν, αλλά για να μας δίνουν ψήγματα γνωμών, που αν συμφωνήσουν κατά τι με την δική μας προδιάθεση, είναι αρκετό.  

                Στην πραγματικότητα των αντιφάσεων η Εκκλησία μας επιμένει να προβάλλει το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου «ως στερρόν της πίστεως έρεισμα», ως το ασάλευτο βάθρο της πίστης. Στο πρόσωπό της διαπιστώνουμε τι σημαίνει στην πράξη η εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού, η οποία γίνεται απόφαση υπέρβασης της γνώμης των άλλων. Την ίδια στιγμή, η Παναγία συμμετέχει στην κοινότητα που λατρεύει τον Θεό, τόσο με την παραμονή της στον ναό των Ιεροσολύμων στα παιδικά της χρόνια, όσο και με την τήρηση των διατάξεων του νόμου όταν γίνεται μητέρα (περιτομή, σαραντισμός), αλλά και των εορτών (το Πάσχα στο οποίο πηγαίνει με τον Ιωσήφ και τον δωδεκαετή Ιησού στα Ιεροσόλυμα). Δεν είναι επιλεκτική όμως η τήρηση του νόμου, αλλά ουσιαστική. Μόνο μία διαφορετική εντολή του Θεού, όπως αυτή που δόθηκε στον Ευαγγελισμό, την κάνει να υπερβαίνει τα θρησκευτικά όρια. Κι εδώ όμως λειτουργεί η εμπιστοσύνη της σχέσης.

                Η Παναγία γίνεται στερρόν έρεισμα της δικής μας πίστης διότι στο πρόσωπό της βλέπουμε τις  δυνατότητες της ανθρωπότητας να χτίσει έναν νέο τύπο ανθρώπου, με γνώμονα την ελευθερία. Η Παναγία δεν είναι το πρότυπο του εκκοσμικευμένου ανθρώπου, ο οποίος εμπιστεύεται τα επιτεύγματά του, τον νου και τον ορθολογισμό, την επιστήμη και την τεχνολογία, την διάθεση να ζήσει χωρίς Θεό και με θεό τον εαυτό του, με παραδοχή ότι τα πάντα οδηγούνται στο μηδέν και απομένει το «φάγωμεν, πίωμεν, αύριον αποθνήσκομεν», οδηγούμενος στον απόλυτο ατομοκεντρισμό. Η Παναγία είναι η έκφραση του μυστηρίου της ελευθερίας που ξεκινά από την υπακοή στο θέλημα του Θεού. Αληθινά ελεύθερος είναι αυτός που αγαπά άνευ όρων και με μόνη προσδοκία την εμπιστοσύνη. Κοπιάζει, αλλά και του χαρίζεται για τον κόπο του η πληρότητα της χάριτος και της ευλογίας, όπως στην Παναγία, η οποία έγινε και «λαμπρόν της χάριτος γνώρισμα». Αληθινά ελεύθερος είναι αυτός που δεν αγωνιά για την ζωή και την στάση των άλλων, αλλά καταθέτει τον κόπο και τον αγώνα του, μη πεποιθώς επ’ άρχοντας, επί υιούς ανθρώπων, αλλά επί τον Θεόν, ο Οποίος γνωρίζει κάθε ανάγκη μας και προνοεί. Αληθινά ελεύθερος είναι αυτός που καταβάλει κάθε κόπο σαν να εξαρτώνται όλα απ’ αυτόν, αλλά δεν επενδύει στο αποτέλεσμα, καθώς αφήνει τον Θεό να έχει τον τελευταίο λόγο. Αληθινά ελεύθερος είναι αυτός που πιστεύει στην σωτηρία διά της ανάστασης, ακριβώς διότι βλέπει, όπως η Παναγία, τον Θεό να γίνεται άνθρωπος για να μας σώσει από κάθε μορφή θανάτου. Αληθινά ελεύθερος είναι αυτός που αγαπά τον συνάνθρωπό του, με κριτήριο την αλήθεια, αλλά και την συγχώρηση για ό,τι ο άλλος δεν μπορεί ή δεν θέλει να δώσει.

                Αυτή η πίστη ως εμπιστοσύνη στον Χριστό και στον τρόπο που η Εκκλησία διασώζει είναι και η τελική απάντηση στο ανθρωπολογικό ερώτημα: τι είναι ο άνθρωπος; Η εμπιστοσύνη στον Θεάνθρωπο Χριστό , η εμπιστοσύνη της Παναγίας, γίνεται η αρχή της βίωσης της απάντησης: ον αγάπης και ελευθερίας, που δεν νικιέται από τον θάνατο. Υπάρχουμε για να αγαπάμε κι εκεί βρίσκεται η ευτυχία και το νόημα της ζωής μας. Υπάρχουμε για να ζητούμε τον Χριστό και εκεί βρίσκεται η υπέρβαση της μοναξιάς μας. Υπάρχουμε για να πιστεύουμε. Δοξολογούμε τον Θεό και ελπίζουμε στην χάρη Του, όσο κι αν ο κόσμος μας βρίσκεται σε έναν διαρκή Άδη παροδικότητας, θανάτου, εξουσίας, καχυποψίας και δυσπιστίας. Και αναφωνούμε: «χαίρε, Μαρία, κυρία πάντων ημών», εύχου υπέρ ημών, για να έχουμε λίγη από την εμπιστοσύνη σου που νοηματοδοτεί την ζωή μας αυθεντικά!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

8 Απριλίου 2022

Του Ακαθίστου Ύμνου

Ο Ακάθιστος ύμνος στην Κέρκυρα

 Με τη χάρι του Θεού και τις πρεσβείες της Θεοτόκου, έφθασε και η ευλογημένη μέρα της εορτής του Ακαθίστου ύμνου στην Υπεραγία Θεοτόκο και στην νήσο Κέρκυρα.

Κατά το έθος το οποίο παρελάβαμε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών & Διαποντίων νήσων κ. Νεκτάριος, χοροστάτησε εις μεν το ήμισυ της ιεράς ακολουθίας στο Ιερό Προσκύνημα του Αγίου και θαυματουργού Σπυρίδωνος, εις δε το υπόλοιπο ήμισυ τις ιεράς ακολουθίας στον Ιερό Μητροπολιτικό ναό της Υπεραγίας Θεοτόκου Σπηλαιωτίσσης και Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστης. Εις αμφοτέρους τους Ιερούς ναούς έψαλλαν οι δύο θαυμάσιες χορωδίες που είναι και οι κορυφαίες, του Αγίου Σπυρίδωνος και του Μητροπολιτικού ναού και απέδωσαν την κατανυκτική ακολουθία σε τετραφωνία, η οποία είναι καθιερωμένη και ως επτανησιακή.

Ο Σεβασμιώτατος εις μεν το Ιερό Προσκύνημα στην ομιλία του αναφέρθηκε στο υψηλό νόημα της επιγνώσεως της χάριτος του Θεού και των ακτίστων δωρεών Του παίρνοντας αφορμή από τον στοίχο « γνώσιν άγνωστον γνώναι, η Παρθένος ζητούσα, εβόησε προς τον λειτουργούντα ». Ο λειτουργός του αποκεκρυμμένου μυστηρίου της ενσάρκου οικονομίας ο Αρχάγγελος Γαβριήλ μεταφέρει στην Θεοτόκο την προαιώνιον βουλή του Θεού. Όμως η Παναγία μας μπροστά σε αυτήν την άγνωστη για εκείνην γνώση την οποία λαμβάνει τώρα, ζητεί από τον λειτουργούντα Αρχάγγελο Γαβριήλ να μυηθεί σε αυτήν την υπέρτατη γνώση της χάριτος του Θεού. Παρά το γεγονός ότι ο αποκεκαλυμμένος λόγος του Θεού ο οποίος μας έκανε κοινωνούς της χάριτος του Θεού και μας έδωσε την σωτηρία και την απαλλαγή μας από την φθορά και τον θάνατο, που προξένησε η αμαρτία, δηλαδή ο χωρισμός μας από τον Θεό, εν τούτοις ο σύγχρονος άνθρωπος προτιμά να ζει στην αγνωσία του και επιλέγει την κοσμική γνώση, η οποία είναι χωρισμένη από την χάρι του Θεού. Γι αυτό και οι εκδηλώσεις, οι αντίθετες προς το θέλημα του Θεού, έχουν σημαδέψει όλη την ανθρωπότητα. Στο τέλος ο Σεβασμιώτατος ευχήθηκε στο πολυπληθές εκκλησίασμα να εορτάσουμε με την χάρι του Θεού, ένα ξεχωριστό και ευλογημένο Πάσχα.

Εις τον Μητροπολιτικό Ναό απευθυνόμενος στο εκεί εκκλησίασμα ο Σεβασμιώτατος έλαβε αφορμή από του στοίχους, « Χαίρε του πεσόντος Αδάμ η ανάκλησις, Χαίρε των δακρύων της Εύας η λύτρωσις ». Ο πρώτος Αδάμ, ο χοϊκός γενάρχης μας, εξέπεσε από την χάρι και την κοινωνία του Θεού και συμπαρέσυρε σε αυτήν την πτώση του, όλη την δημιουργία του Θεού – κτίση. Συμμέτοχος ήτο και η Εύα, η οποία παρεκίνησε τον Αδάμ σε αυτή την διακοπή της κοινωνίας με τον Θεό. Όμως επειδή ο Θεός Πατέρας μας που κατά τον Ευαγγελιστή Ιωάννη είναι αγάπη, δεν θέλησε την αιώνια αποστροφή Του από την δημιουργία Του, διότι όλη η δημιουργία Του, συντελέστηκε εξ αγάπης. Ο νέος Αδάμ είναι ο εναθρωπήσας Υιός και Λόγος του Θεού, ο οποίος αναδημιουργεί τον άνθρωπο και την κτίση. Ο πρώτος Αδάμ συμπαρέσυρε την κτίσην στην ακοινωνησία με τον Θεό, ενώ ο δεύτερος Αδάμ, ο Ιησούς Χριστός με την θυσία Του, ξανασυνδέει τον άνθρωπο και την κτίσην με το Θεό Πατέρα. Η πρώτη Εύα παρέσυρε τον Αδάμ στην φθορά και τον θάνατο, η νέα Εύα, η Θεοτόκος με την ελεύθερη βούληση της, συνεργάζεται με τον Θεό για την πραγμάτωση του προαιωνίου σχεδίου της σωτηρίας μας. Ο Σεβασμιώτατος κάλεσε τους ανθρώπους να αναλογιστούμε την προσφορά της Παναγίας μας στην ζωή μας και να γονατίσουμε μπροστά της, με ευγνωμοσύνη ζητώντας πάντοτε τις πρεσβείες για όλη την ανθρωπότητα από τον Κύριο μας τον Ιησού Χριστό.

 Ο Σεβασμιώτατος ευχήθηκε στον κατάμεστο Μητροπολιτικό Ναό να ενισχυθούμε από την Παναγία μας, στον αγώνα μας για το υπόλοιπο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής και να εορτάσουμε ένα ευλογημένο και λαμπρό Πάσχα όπως αξίζει στην ορθόδοξη παράδοση και ιδιαίτερα στην Κέρκυρα μας.

Ο ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος προεξήρχε στην Ακολουθία του Ακαθίστου Ύμνου  στο Ιερό Προσκύνημα του Αγίου και Θαυματουργού Σπυρίδωνος και, εν συνεχεία, στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Υ.Θ. Σπηλαιωτίσσης.

Στο κήρυγμά του ο κ. Νεκτάριος στάθηκε στον στίχο «Χαίρε λουτήρ εκπλύνων συνείδησιν, χαίρε κρατήρ κιρνών αγαλλίασιν». Η συνείδηση είναι ο άγραφος νόμος του Θεού εντός μας. Υπάρχει όμως και το Ευαγγέλιο, οι εντολές του Θεού, που λειτουργούν ως γραπτός  νόμος  τον οποίο και αυτόν οφείλουμε να τηρούμε. Η συνείδηση είναι μέρος της ουσίας του ανθρώπου. Η αμαρτία την κατέστησε αμαυρωμένη, φιμωμένη από την πτώση και την φθορά. Ο ίδιος ο Θεός έρχεται να αναλάβει την ευθύνη για την δική μας σωτηρία και βάζει φραγμό στην αμαρτία.. Η Παναγία συνεργάστηκε εκ μέρους όλων μας για να γίνει ο Χριστός οικείος μας, το κέντρο της ζωής μας, η συμφιλίωση, η καταλλαγή, ώστε να επανέλθει η συνείδηση του ανθρώπου φωτεινή και καθαρή, για να μπορεί ο άνθρωπος να ευχαριστήσει, να δοξολογήσει, να υμνήσει τον Θεόν. Σ’ αυτή την συνείδηση η δύναμη της πίστεως έρχεται να αναστρέψει την πίεση της αμαρτίας. Η Παναγία έρχεται να την καθαρίσει, ανανεώνοντάς μας διά του Υιού και Θεού της και αναγεννώντας μας.

Η Παναγία γίνεται και κρατήρας που κιρνά την αγαλλίαση. Πολυτιμότερο ποτό από το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, που καθαρίζει την συνείδησή μας.  Οι προ Χριστού έκαναν θυσίες αιματηρές. Η Παναγία μεσολάβησε για να έρθει ο Χριστός που μας καθαρίζει με το δικό Του αίμα από την αμαρτία.

Ο Ναός είναι η Εκκλησία. Η πύλη του είναι η Παναγία. Όποιος εισέρχεται και εξομολογείται και κοινωνεί, ζωοποιείται εκ του πνευματικού θανάτου. Ας προσέξουμε την συνείδησή μας. Τον εσωτερικό κόσμο μας. Ο κόσμος με το σύγχρονο φρόνημα μας παρασύρει στα βάραθρα, με τα πλάνα κηρύγματα της νέας εποχής, με την πνευματική ανελευθερία που μας κάνει να ζούμε. Όμως αυτός ο δρόμος είναι αντίθετος με τα όσα ο Θεός μας χάρισε: την ελευθερία, την δικαιοσύνη, την αγάπη, την εν Χριστώ κοινωνία για να μας βγάλει από την κόλασή μας.

          Στο τέλος της ακολουθίας του Ακαθίστου Ύμνου ο κ. Νεκτάριος χειροθέτησε σε πνευματικό τον εφημέριο του Μητροπολιτικού Ναού Πρωτ. Γεώργιο Μπογδάνο, υπεύθυνο νεότητος της Ιεράς Μητροπόλεως.