ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ

 Ένα νέο μάθημα εισάγεται στα σχολεία από τη νέα σχολική χρονιά. Σε εφαρμογή των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οποίες ορίζουν ότι για όσους μαθητές υφίσταται δικαίωμα απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών, η ελληνική πολιτεία οφείλει να παρέχει ένα μάθημα Ηθικής, ετοιμάστηκε ένα πρόγραμμα σπουδών και το μάθημα πλέον θα διδάσκεται από την Τρίτη Δημοτικού έως και την Τρίτη Λυκείου. 

 Φιλοδοξία του προγράμματος σπουδών είναι το μάθημα να ανταποκρίνεται στην πολυπολιτισμικότητα των καιρών, που απαιτεί σεβασμό και στις διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις και στην αθεΐα, όπως επίσης και να μην μείνουν αναπάντητα, τουλάχιστον σε επίπεδο Ηθικής Φιλοσοφίας, ερωτήματα για τις σχέσεις πνεύματος και ύλης, ψυχής και σώματος, αλλά και για την ίδια τη φύση της ανθρώπινης σκέψης και πράξης. Παράλληλα, ο ρόλος και οι ποικίλες μορφές τέχνης, από τα παραδοσιακά θεμέλια της έννοιας του ωραίου, αλλά και την έκφραση του ιερού και της θρησκευτικής πίστης που λειτουργούν κανονιστικά, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ερμηνείας και επαναπροσδιορισμού τους στις σύγχρονες συνθήκες. Γι’ αυτό φιλοδοξία του νέου μαθήματος είναι να βοηθήσει όσους το παρακολουθήσουν, να μάθουν στο να χειρίζονται ηθικά διλήμματα και ηθικά προβλήματα που εμφανίζονται στον δημόσιο χώρο και στην προσωπική ζωή, κυρίως όμως να μάθουν να ακούνε την άλλη άποψη, χωρίς να ταυτίζουν την Ηθική με τον ηθικισμό. Έτσι, στο σχολείο θα επανέλθει, σε εκτεταμένη μορφή, το μάθημα της Φιλοσοφίας, που παλαιότερα διδασκόταν στην Τρίτη Λυκείου, ενώ σήμερα μόνο όσοι ακολουθούν τη Θεωρητική κατεύθυνση έρχονται, έστω και αποσπασματικά, σε σε επαφή με τον φιλοσοφικό λόγο των αρχαίων Ελλήνων. 

            Καλοπροαίρετα ερωτήματα ανακύπτουν από τα παραπάνω: το πρώτο είναι ποιοι θα διδάξουν αυτό το μάθημα; Στην πραγματικότητα δύο είναι οι κατηγορίες των εκπαιδευτικών που έχουν γνώσεις τέτοιους είδους: οι θεολόγοι, οι οποίοι στο Πανεπιστήμιο, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, καταρτίζονται υποχρεωτικά  στον διάλογο με τη Φιλοσοφία και τα ηθικά ρεύματα, ακριβώς λόγω της ηθικής διάστασης της χριστιανικής πίστης και παράδοσης, και οι απόφοιτοι του τμήματος Φιλοσοφίας των Φιλοσοφικών σχολών, οι οποίοι όμως διορίζονται ως φιλόλογοι γενικά, μαζί με τους πτυχιούχους των τμημάτων Φιλολογίας και Ιστορίας- Αρχαιολογίας, οι οποίοι έχουν τη Φιλοσοφία συνήθως ως επιλεγόμενο μάθημα ή διδάσκονται τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη κυρίως από φιλολογικής πλευράς. 

       Το ερώτημα γίνεται μάλλον αναπάντητο για το Δημοτικό Σχολείο, εκεί όπου οι περισσότεροι δάσκαλοι δεν έχουν κάνει καν Διδακτική των Θρησκευτικών στις Παιδαγωγικές Σχολές, και θα κληθούν τώρα να διδάξουν ένα μάθημα τελείως άγνωστο σ’ αυτούς. Είναι πιθανόν λοιπόν, όπως στα περισσότερα Δημοτικά δεν διδάσκεται στην πράξη το μάθημα των Θρησκευτικών, έτσι και το μάθημα της Ηθικής να παραμείνει μεταρρύθμιση στα χαρτιά. 

           Προκύπτει όμως και ένα ερώτημα από το περιεχόμενο του μαθήματος, στο οποίο, προς τιμήν της πολιτείας, περιλαμβάνονται ενότητες με θέμα «Ηθική και Θρησκείες», όπου εξετάζεται η συμβολή των θρησκειών στην ανάπτυξη ηθικού προβληματισμού και παρουσιάζονται βασικές αρχές τους. Εδώ, επιστημονικά μάλλον μόνο οι θεολόγοι θα μπορούσαν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του μαθήματος. 

          Θα ήταν σπουδαίο αν η πολιτεία έδινε τη δυνατότητα στους θεολόγους να μπορούν και στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση να βοηθήσουν τη νέα γενιά να αντιληφθεί ότι είναι άλλο οι προσωπικές πεποιθήσεις του καθενός και άλλο η ηθική ανάπτυξη της προσωπικότητας και οι ηθικές αρχές που οφείλουμε να έχουμε. Μόνο έτσι μπορούμε και να συνυπάρξουμε με όσους έχουν άλλη αντίληψη, αλλά και να είμαστε ενημερωμένοι υπεύθυνα και όχι επιφανειακά για το τι πρεσβεύουν οι θρησκείες, και ιδιαιτέρως η ορθόδοξη παράδοση, σε ζητήματα που η επιστημονική πρόοδος θέτει σε επίπεδο ιατρικό, κοινωνικό, οικογενειακό, κυριολεκτικώς ζωής και θανάτου, δηλαδή τα θέματα Βιοηθικής. 

         Θα ήταν σπουδαίο όμως εξίσου και οι θεολόγοι να συνειδητοποιήσουν ότι στην εποχή μας  η πίστη δεν θα κρατηθεί με νομικά επιχειρήματα, αλλά από καρδιές που αγαπούν, σέβονται, διαλέγονται και προτείνουν εν ελευθερία. 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»

Στο φύλλο της Τετάρτης 4 Φεβρουαρίου 2026

Κερκύρας Νεκτάριος: Σήμερα, επιχειρείται η ενορχηστρωμένη δίωξη του Κυρίου μας

     Τη Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2026, εορτή της Υπαπαντής του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων, κ. Νεκτάριος, λειτούργησε και ομίλησε στην πανηγυρίζουσα ενορία των Καστελλάνων Μέσης Κέρκυρας. Ο Σεβασμιώτατος κατά τη Θεία Λειτουργία πλαισιώθηκε πέραν από τον εφημέριο, Πρωτοπρεσβύτερο Μιχαήλ Πανάρετο και από αρκετούς Ιερείς εκ των πλησιοχώρων ενοριών. Επίσης, η Εκκλησία γέμισε από τις φερέλπιδες παρουσίες των μαθητών του σχολείου της περιοχής ενώ παρευρέθηκε και ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Στέφανος Γκίκας.

Κατά τη ομιλία του ο κ. Νεκτάριος, απευθυνόμενος στο πολυπληθές εκκλησίασμα, αναφέρθηκε αρχικά στην εορτή της Υπαπαντής και στην προσφορά του βρέφους Ιησού στον Ναό από την Παναγία και τον Ιωσήφ ως πρωτοτόκου αρσενικού σύμφωνα με τον Μωσαϊκό Νόμο. Ο Κύριός μας, ως Θεός ενανθρωπήσας υπακούει στον Νόμο για τη σωτηρία του ανθρώπου. Εκεί, ο γηραιός Συμεών μέσω θείας αποκάλυψης αναγνωρίζει στο πρόσωπο του Χριστού το σωτήριο Φως όλων των εθνών που θα διαλύσει το σκοτάδι το πνευματικό το οποίο προέρχεται από την αμαρτία και θα νικήσει κάθε κακό, κάθε καχυποψία ώστε οι άνθρωποι να κατανοήσουν την παρουσία του Θεού. Κρατώντας λοιπόν τον Θεάνθρωπο στην αγκαλιά του, δοξάζει τον Θεό δηλώνοντας έτοιμος να αναχωρήσει εκ του κόσμου. Παράλληλα, στρεφόμενος στην Παναγία, προφητεύει ότι ο Χριστός «κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν» αλλά θα είναι και σημείο αντιλεγόμενο στον κόσμο.

Είναι γεγονός ότι εκείνος ο οποίος στρέφεται προς το Σωτήρα μας Ιησούν Χριστόν, ζει εν πίστη και εν αγάπη μίαν άλλη πνευματική κατάσταση αφού εκλάμπει η ψυχή του και η καρδιά του από το φως της θεότητας. Αντιλαμβάνεται ότι η ζωή του κοντά στον Θεό είναι φωτεινή και ξεκάθαρη. Βλέπει τα μυστήρια αυτά τα οποία είδε και ο Απόστολος Παύλος ο οποίος αξιώθηκε από τον Θεόν να φτάσει έως τον «τρίτον ουρανόν». Αυτές τις πνευματικές καταστάσεις έζησαν και οι Άγιοι της Εκκλησίας μας και ζει κάθε αγωνιζόμενος άνθρωπος ο οποίος προσδοκά τη Σωτηρία και να είναι κοινωνός της θεότητος, είτε δια των μυστηρίων, είτε δια της προσευχής, έπειτα από τον πνευματικό αγώνα της καθάρσεως. 

Οι προφητικοί λόγοι του Συμεών είναι διαχρονικοί. Όντως ο Κύριός μας, ο Ιησούς Χριστός έτμησε την ιστορία της ανθρωπότητος στα δύο. Ο Χριστός μας, το Σωτήριον φως θα υπάρχει εις πείσμα όλων εκείνων οι οποίοι Τον αρνούνται και οι οποίοι κατεργάζονται την εξαφάνιση και την αμαύρωση του προσώπου του Κυρίου μας. Κείται λοιπόν εις πτώσιν όλων αυτών. Όμως, όσοι Τον απεδέχθησαν, έζησαν και ζουν σε υπερκόσμιες καταστάσεις ενώ βιώνουν τη σωτηρία τους. Δε λογίζεται για τον πιστό ο θάνατος του σώματος, διότι όταν ζει ο άνθρωπος πνευματικά γνωρίζει την πορεία του και άπτεται των μυστηρίων του Θεού, τα οποία είναι υπεράνθρωπα. 

Σήμερα, θέλουν να κάνουν τον «μετάνθρωπο». Από εικόνα Θεού θέλουν να καταντήσουν τον άνθρωπο μία παραμόρφωση. Καθένας μας είναι μοναδικός και ξεχωριστά πλασμένος από τον Θεό. Ακόμη και τα αδέλφια ή μέσα σε μία οικογένεια ομοιότητες μπορεί να υπάρχουν όμως, ο Θεός μοιράζει τα χαρίσματα στον καθέναν άνθρωπο ξεχωριστά. Εκείνοι οι οποίοι έρχονται και προσκρούουν επάνω στο όνομα του Κυρίου μας, επειδή δε θέλησαν να Τον αποδεχτούν και τον απέβαλαν από την καρδιά τους, για εκείνους, είναι κατάπτωση, καταστροφή, διαφθορά. Από την άλλη, όσοι Τον αποδέχονται ζουν την ανάσταση, το φως, τη χάρη του Θεού. Το αντιλεγόμενον σημείον ήταν, είναι και θα είναι ο Χριστός μας. 

Έχουμε αντιληφθεί άραγε τι συμβαίνει επάνω στον πλανήτη; Είναι ενορχηστρωμένη η δίωξη του προσώπου του κυρίου μας Ιησού Χριστού. Οι πολέμιοί Του είναι ενωμένοι προκειμένου να σπιλώσουν το πρόσωπο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Όπως είχε πει και ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Αθηνών, κυρός Χριστόδουλος, «βλέπουν τον Σταυρό και δαιμονίζονται» καθώς δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους. Επιθυμούν να μετατρέψουν τον κόσμο σε μια μάζα για να τον εκμεταλλευτούν, όχι για να του δώσουν την τιμήν με την οποίαν μάς έπλασε ο Θεός. Ως αποτέλεσμα, οι χριστιανοί επάνω σε όλον τον κόσμο θα γίνουν όπως λέει η Αποκάλυψη οι μάρτυρες αυτής της εποχής. Οι μάρτυρες της παγκόσμιας δίωξης του Κυρίου μας Ιησού Χριστού τούτου του απατεώνος αιώνος.

Για αυτό, πρέπει να έχουμε αντιστάσεις στη ζωή μας και στην καρδιά μας απέναντι σε όλο το κακό το οποίο συντελείται επάνω στη Γη. Εάν δεν αποκτήσουμε μέσα μας την αίσθηση της δυνάμεως του Θεού, τότε πραγματικά θα γίνουμε ανίσχυροι και τότε ως ένας οδοστρωτήρας, αυτή η λαίλαπα θα περάσει από πάνω μας και θα διαλύσει τα πάντα, τον άνθρωπο, τα έθνη, την πίστη, την ιστορία, την οικογένεια, το ήθος και τις αξίες. 

Τέλος, ευχήθηκε χρόνια πολλά σε όλους και παρότρυνε τους νέους να αγωνιστούν ώστε να αποκτήσουν αντισώματα πνευματικά μέσα από την αληθινή πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό.

2026 01 30 ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ

ΧΕΡΣΙΝ ΕΠΕΔΟΘΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΔΟΧΟΥ ΣΥΜΕΩΝ Ο ΤΗ ΧΕΙΡΙ ΣΟΥ ΚΡΑΤΩΝ ΤΑ ΣΥΜΠΑΝΤΑ

            Είναι συγκινητική η εικόνα του γέροντα ιερέα Συμεών, που κατά μία παράδοση ήταν 270 ετών, να κρατά στα κουρασμένα, γέρικα χέρια του το βρέφος Ιησού, τον Θεό ο Οποίος στα χέρια Του κρατά τα σύμπαντα. Όταν ένας άνθρωπος γίνεται παππούς, κρατά στα χέρια του το εγγόνι του, νιώθει  ότι η ζωή του βρήκε πληρότητα. Δεν είναι μόνο ότι ο ίδιος έκανε παιδί. Είναι ότι το μεγάλωσε, αναλαμβάνοντας την ευθύνη της πατρότητας, το έκανε να σταθεί στα πόδια του, να βρει δρόμο για τη ζωή του και εκείνο ακολούθησε το παράδειγμα του πατέρα, δημιουργώντας δική του οικογένεια και φέρνοντας με τη σειρά του στον κόσμο έναν νέο άνθρωπο. Ο παππούς τώρα νιώθει αυτή τη χαρά που είναι και συγκίνηση μαζί, ότι «του παιδιού του το παιδί δυο φορές παιδί του». Το ίδιο συμβαίνει και με τη γυναίκα, όταν γίνεται γιαγιά. Γι’ αυτήν είναι ακόμη πιο οικεία κατάσταση, διότι ήδη γνωρίζει τι σημαίνει να κυοφορείς στα σπλάχνα σου άνθρωπο. Γι’ αυτό και η χαρά γίνεται εξίσου κι ακόμη μεγαλύτερη.  

           Δεν γνωρίζουμε αν ο Συμεών είχε οικογένεια. Όταν λαμβάνει την πληροφορία εκ Πνεύματος Αγίου ότι δεν θα φύγει από τον κόσμο εάν δεν κρατήσει στα χέρια του τον Χριστό, ο Συμεών συνειδητοποιεί ότι υπάρχει μια άλλη συγγένεια: όχι αυτή της φύσεως, αλλά της πίστεως. Η πίστη είναι ζωή και δίνει ζωή. Είναι ζωή διότι όποιος πιστεύει, νιώθει πως υπάρχουμε επειδή ο Θεός το θέλησε, επειδή ο Θεός μας έπλασε με όλον τον θαυμαστό μηχανισμό της ζωής, σωματικό και ψυχικό, επειδή ο Θεός μας έδωσε χαρίσματα, για να μπορέσουμε να βρούμε σκοπό όχι μόνο για τον εαυτό μας, αλλά και για τους άλλους, ενώ για  την κάθε δυσκολία της ζωής, απότοκη της φθοράς, αλλά και του κακού, όπως επίσης και της αναγκαστικής συνύπαρξης με ανθρώπους, είτε τους επιλέγουμε είτε όχι, έρχεται ο Θεός να συνδράμει, να ενισχύσει, να φωτίσει, να δώσει αντοχή, ανοχή και υπομονή. Δίνει ζωή όμως η πίστη, διότι ο έσχατος εχθρός μας που είναι ο θάνατος, δεν μπορεί να κατισχύσει επάνω μας, καθώς μας περιμένει η ανάσταση. Έτσι και ο Συμεών. Πίστευε και έλαβε ζωή. Πίστευε και κρατιόταν στη ζωή παρά το γήρας. Διότι τα πάντα σ’ αυτόν ήταν αφημένα στα χέρια του Θεού. Και, την ίδια στιγμή, πρόσμενε τον ίδιο τον Θεό να έρθει και να του δείξει ότι κάθε προσδοκία που οι άνθρωποι είχαν, λύτρωσης από το κακό και τον θάνατο, αλλά και καινούργιας αρχής στην παρούσα ζωή, ήρθε η ώρα να εκπληρωθεί. 

            Εκλεκτός του Θεού ο Συμεών. Ασήμαντος άνθρωπος για τον κόσμο και τους πολλούς, όπως ασήμαντη ήταν η Παναγία, ο Ιωσήφ, οι απόστολοι και όλοι εκείνοι που δεν είχαν θέση στην μεγάλη Ιστορία του κόσμου ως εξουσιαστές, φιλόσοφοι, μορφωμένοι, εφευρέτες, επιστήμονες, δυνατοί. Είχαν θέση όμως στη συγγένεια της πίστεως στον Θεό. Ο Συμεών μένει στην ιστορία αυτής της συγγένειας ως αυτός που είδε την προσδοκία του να εκπληρώνεται και την προσμονή του να μην πάει χαμένη. Και αξιώνεται να κάνει κάτι που ούτε ο ίδιος ούτε κι εμείς θα μπορούσαμε να φανταστούμε. Τον αχώρητο να Τον κρατήσει στα χέρια του. Τον Δημιουργό του σύμπαντος να τον δει ως βρέφος σμικρό, αλλά χωρίς να έχει χάσει την παντοδυναμία της θεότητας, από την οποία ουδέποτε εχωρίσθη. Και τα γέρικα, παραλυμένα χέρια να παίρνουν δύναμη από το Άγιο Πνεύμα, για να κρατήσουν στην αγκαλιά τους, να ευλογήσουν και να δώσουν την άδεια κατά άνθρωπον στην  Παναγία και τον Ιησού να προχωρήσουν σ’ αυτή τη ζωή, η μάνα για να μεγαλώσει το παιδί της, όπως όλες οι μητέρες, αλλά να μην της ανήκει ποτέ, καθώς ο Χριστός είναι όλων μας, και ο Ιησούς για να ζήσει τα της ανθρωπίνης φύσεως όπως όλοι μας, δίχα αμαρτίας, για να φτάσει μέχρι και τον θάνατο, ως σημείον αντιλεγόμενον, ως ρομφαία που θα χωρίσει την Ιστορία μας στα δύο, αλλά και τις καρδιές μας. Διότι ένα κομμάτι της καρδιάς μας ζητά ουρανό και ένα κομμάτι μένει κολλημένο στον κόσμο αυτό. 

               Αυτή η γιορτή μας θέτει το ερώτημα: είμαστε στη συγγένεια της πίστεως με τον Συμεών; Κρατούμε στα χέρια της ψυχής μας τον Χριστό κοινωνώντας Τον στη Θεία Ευχαριστία; Τον κρατούμε με την αγάπη του Συμεών και είμαστε έτοιμοι να δείξουμε και να ζήσουμε αυτή την αγάπη στο πρόσωπο του κάθε ανθρώπου, φίλου, εχθρού, αδιάφορου; Προσμένουμε την παρουσία του Χριστού στη ζωή μας, με προσευχή, με μετάνοια, με υπομονή στις δοκιμασίες; Νιώθουμε τη χαρά ότι ο Χριστός είναι η ζωή μας; Ας μην ξεχνούμε ότι Υπαπαντή σημαίνει συνάντηση με κάποιον που έρχεται. Είναι ο Χριστός ένας διαρκής ερχόμενος στη ζωή μας; Αν ναι, τότε η Υπαπαντή του Συμεών γίνεται δική μας! 

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

2 Φεβρουαρίου 2026

Της Υπαπαντής

Κερκύρας Νεκτάριος: Η αυτοδικαίωση ως η μάστιγα της εποχής μας

    Την Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026, Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων, κ. Νεκτάριος, λειτούργησε και ομίλησε στην ενορία του Αγίου Σπυρίδωνος στα Κανάλια Κέρκυρας. Στην εν λόγω ενορία διακονεί άνω των 20 ετών ο Πρωτοπρεσβύτερος Σπυρίδων Κοσκινάς εργαζόμενος άοκνα με κατά Θεόν ζήλο ανάπτυξη και πνευματική καλλιέργειά της. Αξίζει να σημειωθεί ότι η προσέλευση των ευλαβών Χριστιανών ήτο αθρόα ενώ μετέλαβαν των αχράντων μυστηρίων πλήθος πιστών.

Ο κ. Νετάριος κατά την ομιλία του αναφέρθηκε στη έναρξη της περιόδου του Τριωδίου με την Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου. Αυτό το κατανυκτικό διάστημα έως και το Μεγάλο Σάββατο χαρακτηρίζεται για τις σταδιακές πνευματικές αναβάσεις. Κορυφώνεται δε με την Ανάσταση του Κυρίου μας και τους υπόλοιπους σταθμούς του σχεδίου της Θείας Οικονομίας για την ελευθερία και ανύψωση της ανθρώπινης φύσης ως προαναγγελίας της κοινής Ανάστασης και της νέας, άφθαρτης ζωής κοντά στον Θεό. Η Εκκλησία μας μέσα από την πλούσια λατρευτική και λειτουργική ζωή μάς καλεί όλους να στρέψουμε το νου, την καρδιά και τα αισθητήριά μας προς τα άνω με στόχο να εγκαταλείψουμε κάθε πλάνη και αμαρτία, αποτέλεσμα της φθοράς που υπέστη η μεταπτωτική ανθρώπινη φύση. Να αφήσουμε κάθε κακόνοια που μάς δεσμεύει στον πειρασμό για να πάρουμε μια ώθηση πνευματική προς τον ουρανό. Έτσι, οι κοσμικές εκδηλώσεις αυτής της περιόδου που αναμασούν τις λατρείες του Διονύσου του Δωδεκαθέου με τα έκλυτα ξεφαντώματα οδηγούν σε σκοτεινές ατραπούς. Δυστυχώς, αυτά οφείλονται στην άγνοια μας για τα της πίστεώς μας.

Σήμερα, στην ευαγγελική περικοπή ο Κύριός μας διηγείται μία παραβολή η οποία στοχεύει να θίξει το αίσθημα αυτοδιακαίωσης που διακατείχε την καθεστηκυία τάξη των Εβραίων της εποχής του κρούοντας, έτσι, τον κώδωνα για την άγονη πνευματικά οδό που είχαν χαράξει. Από τη μία λοιπόν ο Φαρισαίος της καθεστηκυίας τάξης που κομπάζει στο Ναό για την υποτιθέμενη τελειότητα και τις αρετές του κατακρίνοντας ταυτόχρονα τον Τελώνη. Από την άλλη, ο Τελώνης, αξιωματούχος και αυτός που ζούσε όμως εν αμαρτίαις αλλά αισθανόμενος την αμαρτωλότητά του, εκλιπαρούσε το Θεό για το έλεός Του εν ταπεινώσει. Έτσι ο Χριστός ρωτά ποιος είναι πράγματι δικαιωμένος μπροστά στο Θεό;

Το θέμα της αυτοδικαίωσης είναι ένα θέμα από το οποίο δυστυχώς πάσχει όλη η ανθρωπότητα. Είναι η μάστιγα της εποχής μας. Όλοι μας την επιζητούμε προβάλλοντας τον εαυτό μας έναντι των άλλων. Έτσι, η αυτοδιακαίωση διαποτίζει και δηλητηριάζει κάθε μορφή της ζωή μας την οικογενειακή, την κοινωνική και μετατρέπεται σε εθνική αλλά και παγκόσμια. Κατ’ αυτόν τον τρόπο γεννώνται και οι συγκρούσεις των λαών των Γης. Απορρίπτουμε έτσι την αλληλεγγύη, την αλληλοπεριχώρηση. Πού είναι ο Θεός μπροστά σε όλη αυτήν την κατάσταση; Υπάρχει πουθενά η Αλήθεια μέσα σε αυτήν την κοινωνία στην οποία κληθήκαμε για να ζήσουμε; Όταν κάποιος έρχεται και δικαιώνει τον εαυτό του απέναντί στον άλλο δημιουργείται σύγκρουση η οποία έχει ηθικό χαρακτήρα. Η σημερινή κοινωνία ταλαιπωρείται από μία κατάπτωση των ηθών και των αξιών τις οποίες μάς προσέφερε ο Θεός δια των αρετών. Αυτές τις κατήργησε ο άνθρωπος στη ζωή του και πιστεύει πλέον στην κοσμική του καταξίωση δίχως τη συνέργεια του Θεού. Αυτή η κατάσταση οδηγεί στην έπαρση και στον ατομισμό. Πώς λοιπόν η κοινωνία μας να είναι ευνομούμενη; Πώς ο άνθρωπος να πορευθεί μέσα σε μία κοινωνία του Θεού που ο καθένας μας προσβλέπει σε Αυτόν για την σωτηρία του και τη θεία καταξίωση; Καθώς λοιπόν αρχίζουμε από την πρώτη Κυριακή του Τριωδίου, ας κατανοήσουμε ότι ο Θεός ευλόγησε τη μετάνοια του Τελώνου και κατέκρινε την αυτοδικαίωση του Φαρισαίου. 

Στο τέλος, ο Σεβασμιώτατος εξέφρασε τη χαρά του που λειτούργησε στην εν λόγω ενορία και εξήρε την προσφορά του π. Σπυρίδωνος, χάριν της εργασίας του οποίου η ενορία στην πάροδο των ετών μετετράπη από «έρημος τόπος» σε πνευματικά γόνιμη, καρπός ενότητας, υπακοής και σωστής ποιμαντικής καθοδήγησης. Η σύμπνοια ποιμένα και ποιμνίου αποτελεί τη μεγαλύτερη ευλογία για κάθε ενορία και δύναμη που σβήνει μικρότητες και κακίες. Επίσης, ευχήθηκε σε όλους έναν ευλογημένο μήνα και καλή δύναμη για τον πνευματικό αγώνα της Αγίας και Μεγάλης Σαρακοστής.

2026-02-01 ΚΥΡΙΑΚ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

2026-02-01 Κήρυγμα στην Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου

 Κήρυγμα στην Κυριακή του Τελώνου και του Φαρισαίου

Σήμερα ανοίγει το Τριώδιο.

Και δεν αρχίζει με νηστείες, ούτε με κόπους, ούτε με κανόνες.

Αρχίζει με μια στάση καρδιάς.

Ο Χριστός μας διηγείται μια απλή παραβολή. Δύο άνθρωποι ανεβαίνουν στον ναό για να προσευχηθούν. Ο ένας Φαρισαίος. Ο άλλος Τελώνης.

Ο Φαρισαίος στέκεται μπροστά. Και τι λέει; Δεν λέει ψέματα.

Νηστεύει, δεκατίζει, ζει ηθικά. Αλλά η προσευχή του δεν ανεβαίνει στον Θεό· γυρίζει γύρω από τον εαυτό του.

«Εὐχαριστῶ σοι, ὁ Θεός… ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν  ανθρώπων».

Δηλαδή: «Σε ευχαριστώ, Θεέ μου, που δεν είμαι σαν τους άλλους».

Και στο τέλος δείχνει και τον Τελώνη.

Αδελφοί μου, ο Φαρισαίος δεν αμάρτησε με πράξεις. Αμάρτησε με τον λογισμό.

Η αρετή του έγινε σκάλα για να ανέβει πάνω από τους άλλους –

και έτσι έπεσε κάτω από τον Θεό.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει:

«Οὐδὲν οὕτως ἀπαλλοτριοῖ τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ, ὡς τὸ δοκεῖν ἑαυτὸν δίκαιον.»

Τίποτε δεν απομακρύνει τόσο τον άνθρωπο από τον Θεό, όσο το να νομίζει ότι είναι δίκαιος.

Και ο Τελώνης;

Στέκεται πίσω. Δεν σηκώνει καν τα μάτια. Χτυπά το στήθος του και λέει μία φράση – μόνο μία: «Ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ».

Δεν απαριθμεί αρετές. Δεν δικαιολογείται. Δεν συγκρίνεται. Στέκεται γυμνός μπροστά στον Θεό. Και αυτό ακριβώς τον σώζει.

Ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέει:

«Ὅπου ἐστὶν ταπείνωσις, ἐκεῖ καταβαίνει ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ.»

Όπου υπάρχει ταπείνωση, εκεί κατεβαίνει η Χάρη.

Και ο Χριστός κλείνει την παραβολή με λόγια που πρέπει να μας ταρακουνήσουν:

«Κατέβη οὗτος δεδικαιωμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, ἢ ἐκεῖνος».

Όχι ο «καλός». Όχι ο «σωστός». Αλλά ο συντετριμμένος.

Αδελφοί μου,

Το Τριώδιο δεν μας ρωτά πόσες αρετές έχουμε. Μας ρωτά πώς στεκόμαστε απέναντι στον Θεό και στους άλλους.

Μπορεί να νηστεύουμε και να κατακρίνουμε. Μπορεί να εκκλησιαζόμαστε και να σκληραίνουμε. Μπορεί να προσευχόμαστε

και να μην αγαπάμε.

Και τότε γινόμαστε Φαρισαίοι χωρίς να το καταλάβουμε.

Η Εκκλησία σήμερα μας φωνάζει: Μην αρχίσεις τον αγώνα με υπερηφάνεια.

Μην νομίσεις ότι είσαι «κάτι». Μπες στο Τριώδιο όπως ο Τελώνης: σιωπηλά, ταπεινά, αληθινά.

Γιατί, όπως λέει ο άγιος Αντώνιος ο Μέγας:

«Ἔρχεται καιρός ὅπου ὁ ἄνθρωπος θὰ θεωρεῖται φρόνιμος ὅταν μετανοεῖ.»

Ας ζητήσουμε κι εμείς σήμερα όχι να φανούμε δίκαιοι, αλλά να γίνουμε ειλικρινείς.

Και τότε, αδελφοί μου, θα κατεβούμε κι εμείς από τον ναό όχι δικαιωμένοι από τον εαυτό μας, αλλά αγκαλιασμένοι από το έλεος του Θεού.

Καλό και ευλογημένο Τριώδιο , καλό πνευματικό αγώνα.

π. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΣΚΙΝΑΣ