Σκληρές οι καρδιές των ανθρώπων σήμερα. Πολύ πιο εύκολα νοιαζόμαστε για τον εαυτό μας, με αποτέλεσμα να μη βλέπουμε ή να μη θέλουμε να δούμε τους άλλους. Αυτό συμβαίνει, αρχικά, στις σχέσεις ενός ζευγαριού. Ενώ στην πρώτη αγάπη οι δύο νιώθουν πως το θέλημα του άλλου είναι η δική τους χαρά, καθώς έρχεται η συνήθεια, ως σημάδι φθοράς, σταδιακά το τι θέλει ο άλλος συγκρούεται με το δικό μας δικαίωμα, με το δικό μας δίκιο. Έτσι, ενώ υπάρχει συγκρουσιακή λογική, εύκολα κουραζόμαστε στην χωρίς αποτέλεσμα απόπειρα να πείσουμε τον άλλον ότι το δίκιο ανήκει σε μας και ότι εκείνος θα πρέπει να ακολουθήσει τη δική μας επιθυμία, ενώ, στο τέλος, η καρδιά μας σκληραίνει και αδιαφορούμε για την όποια αντίδρασή του.
Το ίδιο γίνεται και στις σχέσεις μας με τους άλλους, σημάδι ότι δεν είναι η αγάπη το κλειδί για την πορεία της ζωής μας και την συνύπαρξη μ’ αυτούς. Η καρδιά που έχει αφήσει την προτεραιότητα στο συμφέρον και σε έναν στεγνό ορθολογισμό, όπως επίσης και η άρνηση της ενσυναίσθησης, κάνουν τις σχέσεις επιφυλακτικές και πρόσκαιρες. Γιατί να αισθάνομαι ότι η βία με αφορά; Γιατί να με νοιάζει αν οι άλλοι πληγώνονται σωματικά και ψυχικά εξαιτίας μου; Γιατί να με ενδιαφέρει να μπω στη θέση τους, να τους σπλαχνιστώ, όταν σκέφτομαι πως ούτε κι εκείνοι το πράττουν, αλλά ούτε και θα με ωφελήσει σε κάτι το να νοιαστώ γι’ αυτούς; Προσπερνώ, με την αλλοτρίωση της ψυχής δεδομένη. Και ξεγελώ τον εαυτό μου λέγοντάς του ότι επιβιώνω, διότι κάποιος πρέπει να κοιτάξει και μένα κι αυτός δεν μπορεί να είναι άλλος από το «εγώ» μου.
Στην σκληροκαρδία των πολλών, ιδίως των νεώτερων, σαν τι μπορείς να αντιτάξεις; Πόση ομορφιά αναζητεί ο σκληρόκαρδος άνθρωπος, για να παλέψει την κακότητα και την αδιαφορία; Πόση ομορφιά μπορεί να δημιουργήσει, για να ξεπεράσει την κακογουστιά και τον ατομικισμό; Πόση υπομονή και πόση προσευχή να κάνει, όταν ακόμη και οι οικείοι δηλώνουν ότι υπάρχουν μόνο για τον εαυτό τους;
Από την άλλη, πόση ευθύνη μπορείς να επιρρίψεις στους νεώτερους, όταν η ζωή τους είναι πλημμυρισμένη από εικόνες βίας, θανάτου, επιβολής, εξουσίας, χρήσης κάθε ικανότητας για να αυτοδοξαστούν ή, απλά, για να αισθανθούν καλά ή ότι δεν έχουν πέσει στην “παγίδα” να λυπηθούν τον άλλο και να γυρίσει τελικά αυτό εις βάρος τους; Όταν η αγάπη λείπει από τη ζωή τους, καθώς την ταυτίζουν με μια υλική φροντίδα ή με την εκπλήρωση των δικαιωμάτων τους, όχι όμως με την προσφορά, τη θυσία, κάποτε και από την παραίτηση από την προτεραιότητα του «εγώ»;
Κι όμως, χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε ότι η σκληροκαρδία μάς χωρίζει κι από Θεό κι από άνθρωπο και ότι δεν είναι μόνο η κοινωνία που υποφέρει, αλλά και εμείς οι ίδιοι, διότι έχουμε ψυχή, έχουμε συνείδηση, έχουμε πλαστεί να αγαπούμε, να παλεύουμε για να μοιραστούμε τα τάλαντα που ο Θεός μας έδωσε και όχι για να τα θάψουμε κάτω από τη γη του εγωισμού. Η χαρά που διαρκεί βρίσκεται ακριβώς στην υπέρβαση της σκληροκαρδίας, διότι, ακόμη κι αν χάσουμε, η ήττα θα είναι πρόσκαιρη και η συνείδησή μας θα μας παρηγορεί, ενώ ο Θεός δεν θα μας αφήσει.
Η καλοσύνη μπορεί να μοιάζει χωρίς νόημα στους καιρούς μας, όμως η προσωπική αντίσταση, διά της οικειοποίησής της, είναι η ομορφιά την οποία κατά βάθος ποθούμε, διότι γι’ αυτήν πλαστήκαμε.
π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»
Στο φύλλο της Κυριακής 8 Νοεμβρίου 2026
