ΖΩΝΤΑΝΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ

Translate

Παρασκευή 14 Αυγούστου 2026

Δεκαπενταύγουστος: Η οικειότερη γιορτή του Γένους μας

 ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 15 Αυγούστου 2026

Του π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Η σημερινή ημέρα μοιάζει με ένα μεγάλο προσκύνημα. Ολόκληρη η Ορθοδοξία βαδίζει προς την Παναγία. Οι πόλεις και τα χωριά φορούν τα γιορτινά τους. Τα μοναστήρια πλημμυρίζουν από προσκυνητές. Τα μικρά ξωκλήσια ανοίγουν τις πόρτες τους. Οι καμπάνες ηχούν πανηγυρικά και τα καντήλια τρεμοπαίζουν μπροστά στις εικόνες της Μητέρας του Κυρίου. Μέσα σε αυτή τη μεγάλη πανήγυρη η Εκκλησία μάς καλεί να σταθούμε με σεβασμό μπροστά στο μυστήριο της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου.

Η λέξη που χρησιμοποιεί είναι αποκαλυπτική. Μιλά για Κοίμηση. Η λέξη αυτή συνοψίζει ολόκληρη τη θεολογία της Αναστάσεως. Ο Χριστός, με τον Σταυρό και την Ανάστασή Του, άνοιξε μια νέα προοπτική για τον άνθρωπο. Η επίγεια ζωή αποκτά αιώνιο προορισμό και η αναχώρηση από τον κόσμο αυτό γίνεται πορεία προς την αγκαλιά του Θεού. Η Εκκλησία περιβάλλει με ύμνους, θυμίαμα και δοξολογία εκείνη που έγινε η γέφυρα της ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού.

Αγαπητοί μου, η σημερινή εορτή μάς προσκαλεί να ακολουθήσουμε ένα μεγάλο οδοιπορικό.

Στη Ναζαρέτ ακούστηκε ο λόγος του Αρχαγγέλου και γεννήθηκε η ελπίδα της ανθρωπότητας. Μια νεαρή κόρη εμπιστεύθηκε ολοκληρωτικά τον Θεό και η ελεύθερη συγκατάθεσή της έγινε η απαρχή της σωτηρίας του κόσμου.

Στη Βηθλεέμ άνοιξε η μητρική αγκαλιά της για να δεχθεί τον σαρκωμένο Λόγο. Το σπήλαιο έγινε θρόνος του Αχωρήτου και τα χέρια μιας μητέρας κράτησαν Εκείνον που κρατά ολόκληρη την κτίση.

Στην Αίγυπτο η Παναγία γνώρισε την εμπειρία της προσφυγιάς. Βάδισε στους δρόμους της ξενιτιάς, κρατώντας στην αγκαλιά της τον Χριστό. Από τότε κάθε άνθρωπος που αναγκάζεται να εγκαταλείψει την πατρίδα του μπορεί να αντικρίζει στο πρόσωπό της μια μητέρα που γνωρίζει τον πόνο του ξεριζωμού.

Στη Ναζαρέτ κύλησαν τα περισσότερα χρόνια της ζωής της. Εκεί η καθημερινότητα έγινε τόπος αγιότητας. Η σιωπή του σπιτιού, η εργασία, η προσευχή και η οικογενειακή ζωή μεταμορφώθηκαν σε δοξολογία προς τον Θεό.

Στην Κανά της Γαλιλαίας η Παναγία φανερώνεται ως η μητέρα που αφουγκράζεται την ανθρώπινη ανάγκη. Πριν ακόμη ακουστεί κάποιο αίτημα, η καρδιά της έχει ήδη διακρίνει την έλλειψη. Και η μοναδική της προτροπή προς όλους τους αιώνες παραμένει πάντοτε η ίδια: «Ὅ,τι ἂν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε». Μέσα σε αυτή τη σύντομη φράση συνοψίζεται ολόκληρη η πνευματική ζωή.

Στον Γολγοθά η μητρική της καρδιά ενώθηκε με τη θυσία του Υιού της. Ο πόνος της έγινε προσευχή και η παρουσία της κάτω από τον Σταυρό φανέρωσε την ακλόνητη πίστη που παρέμεινε φωτεινή μέσα στη μεγάλη δοκιμασία.

Στο Υπερώο της Ιερουσαλήμ η Παναγία βρίσκεται ανάμεσα στους Αποστόλους, περιμένοντας την επιφοίτηση του Παναγίου Πνεύματος. Η Μητέρα του Χριστού γίνεται πλέον και Μητέρα της Εκκλησίας, συνοδεύοντας με τη σιωπηλή της παρουσία τα πρώτα βήματα του ευαγγελικού κηρύγματος.

Και σήμερα η πορεία αυτή ολοκληρώνεται στη Γεθσημανή. Εκεί, σύμφωνα με την ιερή Παράδοση, οι Απόστολοι συγκεντρώνονται θαυματουργικά γύρω από την κλίνη της Θεοτόκου. Ο ίδιος ο Χριστός παραλαμβάνει την πανάχραντη ψυχή της Μητέρας Του και η Εκκλησία υμνεί το γεγονός ως μετάσταση προς την αληθινή ζωή.

Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός εκφράζει το μυστήριο αυτό με λόγο μοναδικής ομορφιάς: «Ἔδει τὴν τὸν Κτίστην ὡς βρέφος βαστάσασαν ἐν θείαις σκηναῖς κατασκηνῶσαι.» Ήταν φυσικό εκείνη που κράτησε στην αγκαλιά της τον Δημιουργό ως Βρέφος να κατοικήσει στις αιώνιες σκηνές της δόξας Του. 

Αγαπητοί μου, 

η Παναγία παραμένει η μητέρα όλων μας. Οι αιώνες το μαρτυρούν. Τα προσκυνήματα το διακηρύσσουν. Οι εικόνες της το φανερώνουν. Η εμπειρία του λαού του Θεού το επιβεβαιώνει καθημερινά.

Άλλος προσέρχεται μπροστά στην εικόνα της με ευχαριστία. Άλλος με αγωνία. Άλλος κρατώντας στα χέρια του ένα μικρό παιδί. Άλλος συνοδεύοντας έναν ασθενή. Άλλος αναζητώντας φως για μια δύσκολη απόφαση. Όλοι αισθάνονται ότι η μητρική της παρουσία παραμένει ζωντανή μέσα στην Εκκλησία.

Γι' αυτό και ο Δεκαπενταύγουστος έγινε η πιο οικεία γιορτή του Γένους μας. Από τα μεγάλα προσκυνήματα μέχρι τα πιο ταπεινά ξωκλήσια, από τις ενορίες της πατρίδας μας μέχρι τις κοινότητες της Ορθόδοξης Διασποράς, ακούγεται η ίδια απλή και βαθιά προσφώνηση: «Παναγία μας». Μέσα σε αυτές τις δύο λέξεις χωρά ολόκληρη η ιστορία του λαού μας. Χωρά η προσευχή της μάνας για τα παιδιά της. Η αγωνία του ναυτικού μέσα στο πέλαγος. Η ελπίδα του ασθενούς. Η ευχαριστία εκείνου που γεύθηκε την ευεργεσία του Θεού. Η παράκληση του ανθρώπου που αναζητεί παρηγοριά. Η δοξολογία εκείνου που αισθάνεται τη χάρη του Θεού να επισκέπτεται τη ζωή του. Η Παναγία συγκεντρώνει όλες αυτές τις ανθρώπινες φωνές και τις προσφέρει στον Υιό της με τη μητρική της παρρησία. 

Ας πορευθούμε κι εμείς στα ίχνη της. Ας αφήσουμε την εμπιστοσύνη της να γίνει δική μας εμπιστοσύνη, την ταπείνωσή της δική μας στάση ζωής, την προσευχή της δική μας αναπνοή και την αγάπη της δική μας καθημερινή μαρτυρία. Και όταν ολοκληρωθεί και η δική μας επίγεια πορεία, ας αξιωθούμε, με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου, να συναντήσουμε τον αναστάντα Χριστό, Εκείνον που είναι «ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή», και να γευθούμε τη χαρά της αιώνιας Βασιλείας Του. Γένοιτο! 

2026-08-14 ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΓΚΩΜΙΑ ΣΤΗΝ ΘΕΟΤΟΚΟ

2026-08-14 ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

ΚΑΙ ΠΛΑΤΥΣΜΟΝ ΕΝ ΤΑΙΣ ΘΛΙΨΕΣΙ ΚΟΡΗ

«Ὡς τεῖχος καταφυγῆς κεκτήμεθα καὶ ψυχῶν σε παντελῆ σωτηρίαν καὶ πλατυσμόν ἐν ταῖς θλίψεσι, κόρη, καὶ τῷ φωτί σου ἀεί ἀγαλλόμεθα. Ὦ Δέσποινα, καὶ νῦν ἡμᾶς, τῶν παθῶν καὶ κινδύνων διάσωσον» (από τον Μικρό Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο)

«Σε έχουμε δικό μας τείχος για να καταφεύγουμε στις δυσκολίες μας και πλήρη σωτηρία για τις ψυχές μας και μια πλατιά αγκαλιά στις θλίψεις, Κόρη, και με το φως που προέρχεται από σένα χαιρόμαστε ολόψυχα. Δέσποινα Παναγία, και τώρα σώσε μας από τα πάθη μας και τους κινδύνους της ζωής»

 «Πλατυσμό» χαρακτηρίζει την Παναγία ο υμνογράφος της Μικράς Παρακλήσεως. Δεν είναι μόνο η πλατυτέρα των ουρανών, αυτή δηλαδή της οποίας η αγκαλιά χωράει όλους τους ουρανούς και ακόμη περισσότερο, από τη στιγμή που αγκάλιασε ως Μάνα τον Δημιουργό των ουρανών, τον Υιό και Λόγο του Θεού.  Είναι και πλατυσμός, δηλαδή η αγκαλιά της μας χωρά στις θλίψεις και τις δοκιμασίες, οι οποίες κατατραυματίζουν, κατατρώγουν την καρδιά μας με τα βέλη τους. Και δεν μας χωρά μίζερα, τσιγκούνικα, από υποχρέωση, επειδή έχει έναν ρόλο τον οποίο της ανέθεσε ο Χριστός, αλλά και εμείς οι άνθρωποι, αυτόν της Μητέρας όλων μας. Ο πλατυσμός της αγκαλιάς της είναι από την καρδιά της ολόκληρη. Είναι μάνα για τον καθέναν και την καθεμιά μας, είτε τη γνωρίζουμε είτε όχι. Η αγάπη της δεν είναι κλειστή, αλλά ανοιχτή, χωρίς όρια, για τους πάντες. Είναι αυτή η οποία βλέπει τον Υιό και Θεό της στον κάθε Αδάμ, στον κάθε άνθρωπο, και η αγάπη της πλαταίνει κάθε στιγμή, διότι η αγάπη δεν μετριέται, αλλά βιώνεται χωρίς να μπορεί να περιγραφεί με λόγια, χωρίς να εξαντλείται, χωρίς να περιορίζεται. Αρκεί ένα βλέμμα. Αρκεί το δάκρυ της στον Χριστό για τον καθέναν μας. Αρκεί να νιώθουμε την ανάσα της σε κάθε δυσκολία μας και την προσευχή της κι όταν δεν υπάρχει διέξοδος.

 Γι’ αυτό και η έξοδός της από αυτόν τον κόσμο  γίνεται πλατυσμός. Δεν βρίσκεται πλέον σε έναν συγκεκριμένο τόπο, σε έναν συγκεκριμένο χρόνο, συνδεόμενη με τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά της.  Η αγκαλιά της, η έγνοια, η προσευχή της απλώνονται σε όλο τον κόσμο, διότι τώρα μπορούν να τη γνωρίσουν και να την αγαπήσουν όλοι. Απλώνεται η αγκαλιά της με την Εκκλησία μαζί. Και πριν έτσι ήταν, αλλά τώρα φαίνεται κιόλας. Και ο θάνατός της δεν είναι πορεία μόνο της ίδιας προς τον Χριστό, πέρασμα στην όντως ζωή, αλλά και πρόκληση προς όλους να μπούμε στην αγκαλιά της, να ακούσουμε το καρδιοχτύπι της, να μοιραστούμε την προσευχή της, να την ακολουθήσουμε με εμπιστοσύνη στον Χριστό. 

 Γι’ αυτό κι εμείς στο Πάσχα του καλοκαιριού χαιρόμαστε και πανηγυρίζουμε. Δεν είναι ένα κατόρθωμα πίστης ο πλατυσμός της Παναγίας. Είναι κατόρθωμα σχέσης. Η Παναγία δεν εκφράζει λόγους ιδεολογικούς. Εκφράζει την εμπειρία της μάνας που γέννησε το Παιδίον Νέον, που Το μεγάλωσε, Το άφησε ελεύθερο, Το ακολούθησε με εμπιστοσύνη μέχρι θανάτου και αναστάσεως, και έγινε το Πρόσωπο αναφοράς για τα ανθρώπινα στην Εκκλησία. Απόστολοι εκ περάτων συναθροίσθηκαν για να την ασπαστούν για τελευταία φορά κατά άνθρωπον. Για να της πούνε το «Χαίρε», όπως ο Γαβριήλ. «Χαίρε» όχι γιατί θα πεθάνεις, αλλά γιατί θα είσαι δίπλα στον Υιό σου και σωματικά. Γιατί δεν θα σε χωρίζει ο χρόνος και ο τόπος, αλλά θα είναι η φωνή Του συνεχώς στα ώτα σου, αλλά και η δική σου στα δικά Του. Γιατί θα είναι το βλέμμα Του επάνω σου και το δικό σου επάνω Του. Γιατί, χωρίς να είσαι θεός κατά φύσιν, θα είσαι θεός κατά χάριν, αυτό για το οποίο πλάστηκε κάθε άνθρωπος ερχόμενος εις τον κόσμον, χωρίς να νικιέται ούτε από τον θάνατο. Γιατί ζεις πλέον αυτό που προσδοκούμε όλοι μας, την ανάσταση των νεκρών και την ζωή του μέλλοντος αιώνος. Γιατί όλοι μας μπορούμε να χωρέσουμε στον πλατυσμό σου, να είμαστε παιδιά σου, «να μας φάει ο Παράδεισος» (άγιος Κλεόπας Ηλίε, ο Ρουμάνος ασκητής του 20ού αιώνα) μαζί σου. 

 Πολλές οι θλίψεις του αιώνος τούτου. Συχνά δυσβάστακτες, με μεγαλύτερη τον θάνατο, όχι μόνο τον οικείο, αλλά και των οικείων. Όχι μόνο τον σωματικό, αλλά και κάθε ήττας στη ζωή. Σε έναν κόσμο που ζητά την περιχαράκωση στα ίδια, όταν κάνει την αμαρτία δικαίωμα,  όταν δεν την βλέπει στην άρνηση κάθε σχέσης που υπερβαίνει την ιδιοτέλεια, όταν θεοποιεί τον νου, όταν μετατρέπει την πίστη σε ιδεολόγημα, σε αυτοδικαίωση, σε φανατισμό, σε φόβο, ο πλατυσμός της Παναγίας είναι απάντηση και πρόταση σωτηρίας. Και η γιορτή της Κοιμήσεως μας καλεί να ανοίξουμε την καρδιά μας και την αγκαλιά μας, να μοιραστούμε τον σταυρό τον δικό μας και των άλλων με απλοχεριά, γενναιοδωρία, χωρίς φόβο, ξεκινώντας πορεία εμπιστοσύνης στον Χριστό, με τον τρόπο της Παναγίας, με τον τρόπο της Εκκλησίας. Και Εκείνος παραλαμβάνει πάντοτε το πνεύμα, το νόημα, την πράξη, τη σκέψη, το κάθε τι της ζωής μας, πρώτιστα το αμαρτωλό για να το συγχωρέσει, να το αγιάσει με τις δικές της πρεσβείες και να το κάνει αναστάσιμο, αιώνιο, γιορτινό κοντά της. Κι εμάς παιδιά της και παιδιά Του. 

 Χρόνια πολλά κι ευλογημένα!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

15 Αυγούστου 2026

Κοίμηση της Θεοτόκου

ΚΗΡΥΓΜΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ


«Η πηγή της ζωής εν μνημείω τίθεται και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται»

Η σημερινή ημέρα είναι το «Πάσχα του Καλοκαιριού». Η Εκκλησία μας πανηγυρίζει την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου και μας καλεί να σταθούμε με δέος μπροστά στο παράδοξο μυστήριο που ψάλλει ο ιερός υμνογράφος:

«Ὢ τοῦ παραδόξου θαύματος! Ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς ἐν μνημείῳ τίθεται, καὶ κλίμαξ πρὸς οὐρανὸν ὁ τάφος γίνεται».

Ποια είναι η «Πηγή της Ζωής»; Είναι η Παναγία, διότι από τα άχραντα σπλάχνα της έλαβε σάρκα ο Χριστός, ο οποίος είπε: «Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή». Εκείνη που γέννησε τη Ζωή, κατατίθεται σε μνήμα. Και όμως, ο θάνατός της δεν είναι τέλος. Ο τάφος της δεν γίνεται τόπος φθοράς, αλλά «κλίμαξ προς ουρανόν».

Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ο κατεξοχήν υμνητής της Κοιμήσεως, διδάσκει ότι ήταν πρέπον εκείνη που κράτησε στα χέρια της τον Δημιουργό να μεταβεί κοντά στον Υιό της και να δοξασθεί μαζί Του. Η μετάσταση της Θεοτόκου είναι η νίκη της ζωής πάνω στον θάνατο και η φανέρωση του προορισμού κάθε πιστού ανθρώπου.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς τονίζει ότι η Παναγία έγινε το σύνορο μεταξύ κτιστού και ακτίστου, γης και ουρανού. Όπως υπήρξε κλίμακα της καθόδου του Θεού προς τον άνθρωπο με την Ενανθρώπηση, έτσι τώρα γίνεται κλίμακα της ανόδου του ανθρώπου προς τον Θεό. Αυτό ακριβώς εκφράζει ο ύμνος: ο τάφος της γίνεται σκάλα που οδηγεί στον ουρανό.

Αλλά το μήνυμα της εορτής δεν αφορά μόνο την Παναγία. Αφορά και εμάς. Η Εκκλησία σήμερα μας διδάσκει ότι ο θάνατος για τον άνθρωπο που ζει εν Χριστώ δεν είναι καταστροφή αλλά κοίμηση, δεν είναι κάθοδος στο σκοτάδι αλλά πέρασμα προς τη ζωή. Γι’ αυτό και οι Πατέρες μιλούν για «κοίμηση» και όχι για αφανισμό. Η Παναγία προπορεύεται στον δρόμο που καλούμαστε να βαδίσουμε όλοι.

Ο άγιος Ανδρέας Κρήτης μας υπενθυμίζει ότι η Θεοτόκος έφθασε σε αυτή τη δόξα όχι μόνο επειδή αξιώθηκε να γίνει Μητέρα του Θεού, αλλά επειδή έζησε σε τέλεια υπακοή, ταπείνωση και καθαρότητα. Η δόξα της Κοιμήσεώς της είναι καρπός της αγιότητός της.

Γι’ αυτό σήμερα δεν αρκεί να θαυμάζουμε την Παναγία. Πρέπει να τη μιμούμαστε. Να μάθουμε την ταπείνωσή της, την υπομονή της, την προσευχή της, την εμπιστοσύνη της στο θέλημα του Θεού. Όποιος ζει όπως η Παναγία, δεν φοβάται ούτε τις θλίψεις ούτε τον θάνατο.

Αδελφοί μου,

Μπροστά στο πανάγιο μνήμα της Θεοτόκου η Εκκλησία δεν θρηνεί αλλά πανηγυρίζει. Η Γεθσημανή γίνεται τόπος χαράς και ο τάφος γέφυρα προς την αιώνια ζωή.

Ας προσπέσουμε λοιπόν με πίστη στην Παναγία Μητέρα μας και ας της πούμε:

«Υπεραγία Θεοτόκε, εσύ που δεν εγκατέλειψες τον κόσμο με την Κοίμησή σου, σκέπε και φρούρει τη ζωή μας. Γίνε για όλους μας κλίμακα μετανοίας, ελπίδος και σωτηρίας, ώστε να αξιωθούμε κι εμείς να φθάσουμε εκεί όπου εσύ ήδη ευρίσκεσαι, κοντά στον Υιό και Θεό σου».

π. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΣΚΙΝΑΣ