Πέμπτη 6 Ιανουαρίου 2022
ΔΙΑ ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ (ΝΟΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΘΕΟΦΑΝΙΑ)
Τετάρτη 5 Ιανουαρίου 2022
ΑΛΛΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Ο ΔΙΚΟΣ ΜΟΥ...
«Άλλος κόσμος ο δικός μου κι άλλος στην ματιά του κόσμου» (Σταμάτης Σπανουδάκης)
Τι νόημα έχει μια γιορτή της πίστης για τους καιρούς μας; Οι περισσότεροι βλέπουν τα της Εκκλησίας στην προοπτική του πολιτισμικού. Κατάλοιπα του παρελθόντος, χρήσιμα, όχι πάντοτε αναγκαία, πάντως όχι και ενοχλητικά, όταν μάλιστα συνοδεύονται από αργίες, διακοπές, ξεκούραση, αλλαγή ρυθμού. Οι εντός Εκκλησίας αρκούμαστε στα «χρόνια πολλά», στον εκκλησιασμό, στην λήψη των συμπαρομαρτούντων, όπως είναι ο αγιασμός, ο άρτος, το αντίδωρο. Είναι γεγονός ότι πολλοί κοινωνούν συχνότερα από ό,τι στο παρελθόν. Το τι σηματοδοτεί όμως μια γιορτή για την ζωή μας, την ύπαρξή μας, τον κόσμο μας, δυσκολευόμαστε να αποτυπώσουμε στην πράξη, καθότι η καθημερινότητα μας τραβά με τις δικές της προτάσεις, εμπειρίες, απαιτήσεις.
Κι αν για τους μεγαλύτερους υπάρχει ακόμη αυτό το ρίζωμα στην παράδοση, η νέα γενιά απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο. Λειτουργεί μιμητικά κι αυτό κάπως μας παρηγορεί. Όμως η γλώσσα, η χρονική έκταση των ακολουθιών, η απουσία λειτουργίας μετά την λειτουργία στις περισσότερες ενορίες, καθιστά την γιορτή ένα οικογενειακό γεγονός με εκκλησιαστική συμμετοχή, χωρίς να είναι το αντίστροφο, δηλαδή εκκλησιαστικό γεγονός με οικογενειακή συμμετοχή. Αν πάψει η οικογένεια να κρατά την εκκλησιαστικότητα, τότε εκείνη δεν διαχέεται στην ζωή του ανθρώπου.
Κι αν τα Χριστούγεννα συνοδεύονται από πλήθος εθίμων, στα οποία όλοι σχεδόν μετέχουν κατά κάποιον τρόπο, με αποτέλεσμα η γιορτή να κρατά την σημασία της, έστω και με τον Χριστό απόντα για τους πολλούς, γιορτές όπως τα Θεοφάνια μένουν στο πλαίσιο του θεάματος της ρίψης του σταυρού και της ευλόγησης των υδάτων ή της πόσης του αγιασμού και του κρατήματός του στα σπίτια, χωρίς να σηματοδοτείται η ανακαίνιση της ύπαρξης που συνοδεύει τον καινούργιο κόσμο του Θεού στον οποίο καλούμαστε να ζήσουμε. Διότι ο αγιασμός αυτό φανερώνει: ότι κάθε τι το υλικό, όταν συναντιέται με την χάρη του Αγίου Πνεύματος, ανακαινίζεται. Δεν χάνει την σύστασή του, αλλά αποκτά και ένα νέο περιεχόμενο. Το νερό δεν καθαρίζει μόνο το σώμα, αλλά διά του βαπτίσματος αλλάζει τον προσανατολισμό της ψυχής: αφήνει στην άκρη τον παλαιό άνθρωπο, τον θεληματάρη, αυτόν που θεοποιεί τον εαυτό του, και τον κάνει ξανά παιδί του Θεού, δηλαδή ευγνώμονα για την αγάπη, οπλισμένο με την πίστη και ελπιδοφόρο ότι κάθε έργο μας γίνεται χαρά όταν μοιράζεται με τον πλησίον.
Η ματιά του κόσμου καθιστά τον δικό μας κόσμο άλλον από αυτόν που είναι. Δεν είναι μόνο ότι ο κόσμος κείται εν τω πονηρώ. Είναι ότι όσοι θα θέλαμε να έχουμε εμπειρία του τρόπου της πίστης, του τρόπου του Θεού, χρειάζεται να κάνουμε ένα βήμα υπέρβασης της αυτάρκειας του πολιτισμικού, για να παλέψουμε στην κατεύθυνση της υπαρξιακής μας αναγέννησης. Σ’ αυτό η εκκλησιαστική ζωή συντείνει, με την εικονογραφία, την υμνογραφία, την λειτουργική μας παράδοση. Θέλει όμως να βγούμε από την παθητικότητα και να μελετήσουμε, να ζήσουμε, να μοιραστούμε τον τρόπο.
Χρειαζόμαστε «λόγο, έργο, νόημα» (Δ. Σολωμός), όχι για να φανερωθεί ο Θεός στον κόσμο, διότι αυτό είναι ανεξάρτητο από εμάς και συντελείται διαρκώς, αλλά για να οικειωθούμε την φανέρωση. Η ευθύνη δεν ανήκει μόνο στους ποιμένες της Εκκλησίας, αλλά σε όλους. Η ελπίδα βεβαίως παραμένει ακμαία διότι εν Αγίω Πνεύματι είναι η ανακαίνιση. Ας κάνουμε όμως κι εμείς αυτό που μπορούμε.
π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια»
Στο φύλλο της Τετάρτης 5 Ιανουαρίου 2022
Σάββατο 1 Ιανουαρίου 2022
Κήρυγμα Κυριακής προ των Φώτων (2-1-2022)
Ἀρχὴ τοῦ Εὐαγγελίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ… ὡς γέγραπται ἐν τοῖς προφήταις».
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Με την βοήθεια του Θεού ένας νέος χρόνος ανέτειλε στην ζωή μας. Άγνωστο τι μας επιφυλάσσει. Να ευχηθούμε στην ζωή μας να είναι ειρηνικός και σωτήριος. Η σημερινή Κυριακή, η πρώτη του χρόνου, ως Ευαγγελικό ανάγνωσμα όπως ακούσατε, έχει την αρχή του Ευαγγελίου του Μάρκου η οποία αρχίζει με την σημαντική συμβολή των προφητών σχετικά με τον ερχομό του Χριστού μας στον κόσμο. Θέλει η αγία μας Εκκλησία να μας τονίσει την μεγάλη εορτή που επίκειται, των Θεοφανείων, καθώς και την σημαντική παρουσία του Ιωάννου Προδρόμου, του μεγίστου των προφητών, που και αυτός προφητεύθηκε: «ἱδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου ἔμπροσθέν σου. Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐτοιμάσατε τὴν ὁδὸ Κυρίου».
Είναι ο τελευταίος και σημαντικότερος των προφητών όπως ο ίδιος ο Κύριος μας βεβαιώνει «μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν προφήτης Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ οὐδεὶς ἐστίν». Είναι ο τελευταίος κρίκος μιας αλυσίδας προφητών που προετοίμασαν τον δρόμο για τον ερχομό του Χριστού μας, καθώς και ο συνδετικός κρίκος της Παλαιάς και Καινής Διαθήκης. Αντιλαμβανόμεθα ότι ο Χριστός μας ήλθε στην γη, έγινε άνθρωπος περιεβλήθη την ανθρώπινη σάρκα και φύση ως προϋπάρχων Θεός και Λόγος του Πατρός. Σ’ αυτήν την παρουσία του έπαιξαν ρόλο οι προφήτες και οι Δίκαιοι της Παλαιάς Διαθήκης. Να θυμηθούμε το Ευαγγελικό ανάγνωσμα της Κυριακής προ των Χριστουγέννων· ο Ευαγγελιστής Ματθαίος μας παραθέτει τον γενεαλογικό κατάλογο του Χριστού μας διότι θέλει να μας τονίσει ότι ο Ιησούς είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας και Λυτρωτής, ο υιός της Παρθένου με καταγωγή Βασιλική, έτσι όπως τον περίμενε ο λαός του Ισραήλ και όπως τον προφήτεψαν οι προφήτες.
Αλλά και ο Ευαγγελιστής Μάρκος αρχίζει το Ευαγγέλιό του τονίζοντας ότι ο Χριστός μας ήλθε έτσι όπως τον έγραψαν οι προφήτες «ὡς γέγραπται ἐν τοῖς προφήταις» οι οποίοι είναι τα αδιάψευστα στόματα του Θεού. Σε κάθε προφητικό ανάγνωσμα που ακούμε στην Λατρεία μας προτάσσεται η φράση «Τάδε λέγει Κύριος» διότι θέλει η Αγία μας Εκκλησία να τονίσει ότι ο λόγος των προφητών είναι ο λόγος του Θεού, και άρα είναι γνήσιος και αληθινός. Βεβαίωσαν τον λαό του Θεού δια την γνησιότητα του προσώπου του αναμενόμενου Μεσσία.
Προετοίμασαν τον δρόμο για τον ερχομό Του. Η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη είναι η καταγεγραμμένη αλήθεια της Εκκλησίας μας. Η Παλαιά Διαθήκη μας βεβαιώνει και μας αναφέρει την μελλοντική παρουσία του Χριστού μας ως Μεσσίου και Λυτρωτή. Η Καινή Διαθήκη αποδεικνύει με την παρουσία του Χριστού μας, την προφητική αλήθεια της Παλαιάς Διαθήκης, ότι το πρόσωπον του Ιησού Χριστού μας είναι ο Σωτήρας και Λυτρωτή μας.
Αδελφοί μου ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος λέγει «ἐγώ μεν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν ὕδατι, αὐτός δε βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ». Πόσο ευεργετημένοι πρέπει να αισθανόμεθα όλοι εμείς οι υπό του Πνεύματος Αγίου βαπτισμένοι Χριστιανοί, ζώντας μέσα στον ευλογημένο χώρο της Εκκλησίας μας ως μέλη του Σώματος του Χριστού μας. Εγυμνώθη, εταπεινώθη Εκείνος, έλαβε δούλου μορφήν προκειμένου να ενδυθούμε εμείς τον χιτώνα Αυτού.
Ας διατηρούμε αδελφοί μου αμόλυντο τον χιτώνα της πίστεως την σφραγίδα και τον φωτισμό του Αγίου Πνεύματος, έτσι ώστε κάποτε, όταν ο Θεός κρίνει, να γίνουμε πολίτες της Βασιλείας Του. Αμήν!
Εκ της Ιεράς Μητροπόλεως
ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ
Στον πανηγυρίζοντα Ιερό ναό Αγίου Βασιλείου Κέρκυρας λειτούργησε το πρωί της Πρωτοχρονιάς ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος.
Μιλώντας προς τους πιστούς ο κ. Νεκτάριος ζήτησε από όλους να έχουν ήθος αγάπης, δικαιοσύνης ειρήνης, πίστης στον Θεό, ώστε ο νέος χρόνος να αποτελέσει την αρχή για την νίκη ενάντια στον φόβο και την απόγνωση που ο κόσμος ζει εξαιτίας της ασθένειας. Τα πάντα έχουν να κάνουν με την χάρη του Θεού και εμείς οι χριστιανοί μπορούμε να δώσουμε την δική μας ελπίδα σε όλους.
Στην συνέχεια, ο Σεβασμιώτατος προεξήρχε στην Δοξολογία που τελέστηκε στον Μητροπολιτικό Ναό Υπεραγίας Θεοτόκου Σπηλαιωτίσσης Κερκύρας, με την συμμετοχή των αρχών του τόπου.
Το απόγευμα της παραμονής της εορτής Παρασκευή 31 Δεκεμβρίου 2021 ο Σεβασμιώτατος χοροστάτησε στον πανηγυρικό εσπερινό στον Ναό πάλι του Αγίου Βασιλείου Κέρκυρας, κατά την διάρκεια του οποίου εψάλη η ακολουθία κατά το ύφος της ντόπιας κερκυραϊκής μουσικής ψαλτικής παράδοσης από χορό με επικεφαλής τον π. Γεώργιο Μπογδάνο, εφημέριο του Μητροπολιτικού Ναού Υ. Θ. Σπηλαιωτίσσης Κέρκυρας.
Προσφωνώντας τους πιστούς ο κ. Νεκτάριος κάλεσε όλους να κάνουν τον απολογισμό τους για τον χρόνο που έφυγε και να προβληματιστούν για το ότι η πανδημία χρησιμοποιήθηκε για να οδηγήσει σε κλονισμό της πίστης, των παραδεδομένων του λαού μας, καθώς μόνο η Εκκλησία παραμένει στο στόχαστρο των λεγόμενων πνευματικών ταγών και διανοουμένων της κοινωνίας μας. Μήπως τελικά ο κόσμος μας παραμένει αγνώμων προς τον Θεό; Χρειάζεται λοιπόν ένας βαθύτερος προβληματισμός, τόσο από τους κληρικούς, όσο και από τους πιστούς. Ποιος έσφαλε και απομακρυνθήκαμε από τον Θεό; Μάλιστα, καθώς στο τέλος του χρόνου προσετέθησαν και ύβρεις κατά του Θεού και κατά της Παναγίας μας, από ανθρώπους που ζητούν να είναι επικεφαλής σε τομείς που η κοινωνία μας χρειάζεται. Ας μην παραμείνουμε λοιπόν χωρίς εστία πνευματική, αλλά ας επιστρέψουμε στον Θεό.
Το δεύτερο γεγονός που εορτάζουμε είναι η μνήμη του Αγίου Βασιλείου, ενός αφιερωμένου στον Θεό άνθρωπο, ο οποίος καθοδήγησε τους ανθρώπους στην αγάπη, την δικαιοσύνη, την ειρήνη, με κέντρο την λειτουργική ζωή. Ήταν ο Μέγας Βασίλειος της άσκησης, της ταπείνωσης, της θυσίας, ο εν μέσω ουρανού και γης λειτουργός και προσευχόμενος για τους ανθρώπους. Ένας πολύ μορφωμένος άνθρωπος, ο οποίος είχε την κοσμική παντογνωσία, η οποία όμως δεν ήταν ξηρά, αλλά απέπνεε την παρουσία του Θεού, την χάρη του Αγίου Πνεύματος, αφήνοντας ως παρακαταθήκη την αιωνιότητα. Σπούδασε την ιατρική, διότι πίστευε, όπως και η Εκκλησία σήμερα πιστεύει, ότι η επιστήμη είναι δώρο του Θεού. Ο Θεός ευλόγησε την επιστήμη και τους επιστήμονες και ζητά από αυτούς να αφήνουν τον εαυτό τους να φωτίζεται από την παρουσία του Θεού. Δεν πρέπει λοιπόν να αντιμετωπίζουμε τα πάντα με τον φόβο του θανάτου και του μηδενισμού, αλλά με την πίστη στον Θεό όπως οι άγιοι. Και όπως ο άγιος έδειξε αγάπη μέσα από την ζωή του, έστι κι εμείς. Ας μιμηθούμε το ότι υπήρξε πατέρας πνευματικός, αλλά και στοργικός αδελφός που περιέθαλψε τόσους ανθρώπους. Ας μην αισθανόμαστε ανέστιοι και ας επιστρέψουμε στην αγάπη του Θεού, στον φαεινό αστέρα, στον ήλιο της δικαιοσύνης που συνεχίζει να διαλύει τα σκοτάδια της αμαρτίας και της φθοράς. Τον χρόνο της ζωής μας ας τον αξιοποιήσουμε σύμφωνα με την αγάπη του Θεού και των αγίων της Εκκλησίας.
Για το έτος 2022 ο Σεβασμιώτατος απηύθυνε προς κλήρο και λαό το κάτωθι μήνυμα: «Καθώς εἰσερχόμεθα στόν νέο ἑνιαυτό τῆς χρηστότητος τοῦ Κυρίου, σέ μία περίοδο στήν ὁποία δεσπόζει ἡ συζήτηση γιά τήν ὑγεία μας, ὅταν βλέπουμε τήν ἀδυναμία τοῦ πολιτισμοῦ μας νά δώσει λυτρωτικές λύσεις στήν ἀπειλή τοῦ θανάτου, ἀξίζει νά προβληματιστοῦμε γιά τό ποιός εἶναι ἀληθινά ὁ σκοπός τῆς ζωῆς μας, τόσο στόν χρόνο γενικά, ὅσο καί στούς καιρούς πού διανύουμε.
Ἕνας σύγχρονος ἅγιος, ὁ γέροντας Σωφρόνιος τοῦ Ἔσσεξ τῆς Ἀγγλίας, γράφει: «Ὁ κόσμος δέν γνωρίζει τίποτε μεγαλύτερο ἀπό τήν κλήση τοῦ χριστιανοῦ. Ἀλλά ὅσο ὑψηλότερος εἶναι ὁ σκοπός, τόσο δυσκολότερη εἶναι ἡ πραγμάτωσή του» (Ἁγίου Σωφρονίου, Περί Πνεύματος καί Ζωῆς, ἔκδοση Ἱερᾶς Μονῆς Τιμίου Προδρόμου Ἔσσεξ, σελ. 17). Πράγματι, ἡ κλήση νά εἴμαστε χριστιανοί, παιδιά δηλαδή τοῦ Θεοῦ πλασμένα κατ’ εἰκόνα καί ὁμοίωσή Του, εἶναι ὁ ὑψηλότερος σκοπός πού θά μπορούσαμε νά ἀποδεχτοῦμε. Καί κλήση σημαίνει πρόσκληση ἀπό τόν Θεό νά καταλάβουμε ὅτι τό νά εἴμαστε χριστιανοί εἶναι τό ὡραιότερο δῶρο πού θά μποροῦσε ὁ ἄνθρωπος νά λάβει. Διότι χριστιανός σημαίνει αὐτός πού πιστεύει στόν Θεό ὁ Ὁποῖος μᾶς ἀποκαλύφθηκε ὁ Ἴδιος, ἔγινε ἄνθρωπος γιά μᾶς, μᾶς φανέρωσε τίς ἐντολές Του μιλῶντας ὁ Ἴδιος μαζί μας, ἔπαθε γιά μᾶς, ἔζησε καί τήν δυσκολότερη στιγμή τῆς φύσεώς μας πού εἶναι ὁ θάνατος, ἀλλά ἀναστήθηκε καί μᾶς συνανιστᾶ ἀπό τόν πνευματικό θάνατο! Ὅποιος λοιπόν ἀποδέχεται αὐτή τήν κλήση, προχωρᾶ μέ ἐλπίδα καί δέν παρασύρεται ἀπό τό κοσμικό πνεῦμα πού βάζει τήν ἐπιβίωση πάνω ἀπό τήν ἀγάπη.
Γι’ αὐτό καί ἡ πραγμάτωση τῆς κλήσεως αὐτῆς ἔχει ὡς προϋπόθεση νά εἶναι ὁ Χριστός ἡ ὁδός μας! Μᾶς προτρέπει πάλι ὁ ἅγιος Σωφρόνιος: «Ὅταν ἡ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ μᾶς ἐγγίζει, αἰσθανόμαστε τήν αἰωνιότητα. Αὐτό δέν μπορεῖ νά γίνει κατανοητό μέ τήν λογική. Ὁ Θεός ἐνεργεῖ μέ τόν δικό Του τρόπο πού ξεφεύγει τήν λογική. Ἀρκεῖ νά τηροῦμε τίς ἐντολές Του, δηλαδή τήν ἀγάπη γιά ὁλόκληρο τόν κόσμο, χωρίς διάκριση ἀνάμεσα σέ ἐχθρούς καί φίλους». Καί προσθέτει: «Ὁ Χριστός προσέφερε τή θεία Του ζωή σ’ αὐτούς πού εἶναι πλασμένοι κατ’ εἰκόνα Του, ἀλλά ἔλαβε ὡς ἀπάντηση τό μίσος. Σήμερα, μετά ἀπό δύο χιλιάδες χρόνια Χριστιανισμοῦ, τί βλέπουμε; Ὁ σύγχρονος κόσμος χάνει ὅλο καί περισσότερο τόν Χριστό, τήν ζωή τήν αἰώνια. Τό βαθύ σκοτάδι τῶν ἁμαρτωλῶν παθῶν, τό μίσος, ἡ καταδυνάστευση, οἱ πόλεμοι ὅλων τῶν εἰδῶν διαμορφώνουν τήν ἐπίγεια ὕπαρξή μας. Στήν προκειμένη κατάσταση ὁ Χριστός δίνει σ’ Αὐτούς πού ἀποφασίζουν νά Τόν ἀκολουθήσουν τήν ἐντολή: νά ἀγαπᾶτε ἀκόμη καί τούς ἐχθρούς σας. Γι’ αὐτό καί ὁ κόσμος φοβᾶται ἕναν τέτοιο Θεό» (Ἁγίου Σωφρονίου, σελ. 24 καί 30)
Ὁ κόσμος σήμερα ζεῖ μέσα στόν φόβο καί τήν ἀγωνία. Δέν εἶναι ὅμως μόνο ὁ κίνδυνος γιά τήν σωματική ὑγεία ἡ αἰτία. Εἶναι ὁ φόβος ἐξαιτίας τῆς ἀπουσίας τοῦ Θεοῦ ἀπό τίς καρδιές μας. Ἐπειδή ὁ κόσμος ζητᾶ νά ξοδεύουμε τόν χρόνο στά πάθη καί τίς ἐπιθυμίες τοῦ παρόντος αἰῶνος, μᾶς κάνει νά φοβόμαστε ὅτι δέν θά προλάβουμε νά εὐχαριστηθοῦμε ὅσα θέλουμε. Ἔτσι ἡ ἀσθένεια γίνεται κυρίαρχη στήν ζωή μας καί χάνουμε τόν ἀληθινό μας προσανατολισμό.
Ἡ νέα χρονιά λοιπόν ἄς εἶναι γιά μᾶς τούς χριστιανούς εὐκαιρία νά θυμόμαστε κάθε στιγμή τήν κλήση μας. Νά πυκνώνουμε τήν συμμετοχή μας στήν ἐκκλησιαστική ζωή. Νά ζοῦμε τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ὡς ἀγάπη γιά Ἐκεῖνον καί γιά τόν πλησίον μας. Καί ἐπειδή «ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τόν φόβον» (Α’ Ἰωάν. 4, 18) ἄς ἐμπιστευθοῦμε τόν Χριστό πού μᾶς ἀγαπᾶ καί δέν θά μᾶς ἀφήσει!».