Μήνυμα για την Κυριακή της Ορθοδοξίας του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκταρίου.
Ζούμε στην εποχή των εικόνων. Ο πολιτισμός μας λειτουργεί με τις εικόνες, σκέφτεται με τις εικόνες, απευθύνεται στον καθέναν από εμάς μέσω των εικόνων και δημιουργεί πραγματικότητες λιγότερο ή περισσότερο εικονικές. Ιδιαιτέρως οι νεώτεροι εξ ημών δεν δύνανται να αντιληφθούν τον κόσμο χωρίς τις εικόνες, είτε της τηλεοράσεως είτε του ηλεκτρονικού υπολογιστού είτε της διασκεδάσεως. Και, καθώς η Εκκλησία μας εορτάζει σήμερα, Κυριακή της Ορθοδοξίας την αναστήλωση μίας άλλης ομάδος εικόνων, των ιερών, αυτών που ιστορούν τον Κύριό μας, την Υπεραγία Θεοτόκο, τους Αγίους της πίστεώς μας, αναρωτιόμαστε: Πώς μπορεί να συναντηθεί ο σύγχρονος πολιτισμός των εικόνων με την οδό της Βασιλείας του Θεού, η οποία και αυτή περιλαμβάνει εικόνες;
Η απάντηση φρονούμε ότι βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο καθένας από εμάς αποδέχεται να εγκατασταθεί η όποια εικόνα εντός του και η ιερότητα του περιεχομένου της. Η εικόνα προσεγγίζεται δια των αισθήσεων και γεννά λογισμούς στον άνθρωπο. Εάν η εικόνα λειτουργεί συμφώνως με το κοσμικό φρόνημα, τότε ο λογισμός, ο οποίος εγκαθίσταται στον νου μας, είναι προσανατολισμένος στο σαρκικό φρόνημα. Άλλοτε βλάπτει την συνείδησή μας, καθώς την παρασύρει σε εμπαθείς καταστάσεις, όπως η φιληδονία και η φιλαυτία. Άλλοτε είναι αδιάφορος γι’ αυτήν, διότι οι εικόνες έχουν να κάνουν με την γνώση του κόσμου στον οποίο ζούμε, γίνονται δηλαδή πληροφορίες, που μπορεί να είναι και χρήσιμες για την ζωή μας. Άλλοτε, ο προερχόμενος από τις εικόνες λογισμός μας δίδει χαρά, ιδίως όταν πηγάζει από την προσπάθειά μας να οικοδομήσουμε σχέσεις με τους συνανθρώπους μας και αναλογιζόμαστε τα συναισθήματα, τα οποία τα πρόσωπά τους γεννούν. Δυστυχώς, αυτό συμβαίνει λιγότερο στην σύγχρονη πραγματικότητα.
Για την ορθόδοξη πίστη μας όμως υπάρχει και η ιερότητα της εικόνος. Αυτή έγκειται στο πρωτότυπό της. Όταν ο νους μας ελκύεται από εικόνες που γεννούν μέσα μας αγαθούς λογισμούς ή οδηγείται εξαιτίας σε προβληματισμούς σχετικώς με το βαθύτερο νόημα της ζωής και την αιωνιότητα, τότε δυνάμεθα να εντοπίσουμε πνευματικό περιεχόμενο στις εικόνες αυτές. Γι’ αυτόν τον λόγο οι Πατέρες μας, με πρωτοστατήσασα την συμπολιούχο της νήσου μας Οσία Θεοδώρα την Αυγούστα, αγωνίστηκαν για την διατήρηση των εικόνων στους ναούς και την αναστήλωσή τους
παλεύοντας εναντίον των εικονομάχων της εποχής τους. Γιατί διέβλεπαν στην ιερότητα του περιεχομένου τους την αναγωγή του ανθρώπου «εκ γης προς ουρανόν». Την αρχή της πορείας από το ορατό στο αόρατο. Είναι διδαχή η ύπαρξη των εικόνων. Ατενίζοντάς τες, ο λογισμός μας κατανοεί την πρόσκληση του Θεού να αποκαταστήσουμε την εικόνα Του εντός μας, να επανεύρουμε την οδό της Βασιλείας τηρώντας το Ευαγγέλιο, να συμφιλιωθούμε με τον πλησίον μας, να αγαπήσουμε Κύριον τον Θεόν ημών «ως το στερέωμά μας, την καταφυγήν μας, τον ρύστιν μας».
Η εποχή μας, έχοντας αποϊεροποιήσει τα πάντα, έχει καταστήσει τις εικόνες της πίστεώς μας έργα τέχνης ή αντικείμενα θαυμασμού. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας, λιτανεύοντάς τες, μας υπενθυμίζει ότι στις εικόνες του σήμερα, οι οποίες προβάλλουν ένα ήθος θεοποιήσεως του εαυτού μας, των επιθυμιών και των αναγκών μας και εξόδου του σε μία πραγματικότητα πρόσκαιρη, εμείς αντιτάσσουμε την προσκύνηση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και της κάθε εικόνος Του, που είναι οι Άγιοί μας, οδηγούμενοι κατ’ αυτόν τον τρόπο στον αγώνα του «καθ’ ομοίωσιν Θεού», σε μία έξοδο από τους λογισμούς που μας καθηλώνουν στον παρόντα χρόνο και μία είσοδο στην πορεία της αιωνιότητος, η οποία είναι κατορθωτή, όπως οι Άγιοί μας καθημερινά αποδεικνύουν.
Με αυτήν την αλλαγή του τρόπου θεάσεως του κόσμου και τον αγώνα μεταμορφώσεως των λογισμών μας, ας πορευθούμε κατά την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Και ας μην λησμονούμε όσους αγωνίστηκαν για την Ορθοδοξία μας. Και ας είναι η ένταξή μας στη ζωή της Εκκλησίας το αντίδοτο στους λογισμούς του κοσμικού φρονήματος, αλλά και στην πεποίθηση ότι μόνο δια των εικόνων του κόσμου ο άνθρωπος δύναται να ευτυχήσει.
Χρόνια Πολλά κι ευλογημένα!
