«Έλεγε ο αββάς Ωρ στον μαθητή του Παύλο: Πρόσεχε, ποτέ μη φέρεις στο κελλί σου ξένα λόγια» (από το «Γεροντικό»).
Οι άνθρωποι επηρεαζόμαστε από τα ξένα λόγια. Άλλοτε, τα ακούμε ευχάριστα, διότι έρχονται να επιβεβαιώσουν δικές μας γνώμες. Άλλοτε, μας φέρνουν πληροφορίες, οι οποίες ικανοποιούν την περιέργειά μας. Άλλοτε, μας εντάσσουν σ’ έναν κόσμο στον οποίο θεωρούμε ότι είτε ανήκουμε είτε δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς αυτόν. Άλλοτε, τροφοδοτούν μία εμπαθή κατάσταση που υπάρχει μέσα μας και ονομάζεται αυτοδικαίωση. Δύσκολα συναισθανόμαστε ότι διαπράττουμε αμαρτία, διότι η έννοια αυτή τείνει να διαγραφεί από τη ζωή μας. Και είναι αμαρτία ό,τι δεν μας οδηγεί στην αγάπη.
Η ασκητική μας παράδοση επισημαίνει τη διάσπαση τόσο του εαυτού μας όσο και της σχέσης μας με τον πλησίον, όταν φέρνουμε στον χώρο της ύπαρξής μας τα ξένα λόγια. Γεννιούνται ή συντηρούνται λογισμοί που δεν μας αφήνουν να ησυχάσουμε, αλλά ούτε μας επιτρέπουν να κάνουμε πράξη σκοπούς της ύπαρξής μας, όπως η προσευχή. Διότι τα ξένα λόγια που γίνονται δικά μας παρεισφρύουν στον νου μας και του κλέβουν τη χαρά, τον πολιορκούν με χαιρεκακία ή μνησικακία, τον κάνουν να πλάθει σενάρια, υποτάσσουν την ομορφιά στην ασχήμια. Ταυτόχρονα, επέρχεται διάσπαση και στις σχέσεις μας με τους άλλους. Διότι ο νους μας χρειάζεται να παλέψει πολύ για να μην αφήσει να σχηματιστεί για τον άλλον η γνώμη που τα ξένα λόγια φέρνουν μαζί τους, γνώμη πολέμου, απογοήτευσης, παράπονου, θλίψης. Τα ξένα λόγια είναι απειλή για την πνευματικότητα της πορείας μας.
Εύκολα αναρωτιόμαστε κατά πόσον, σε έναν κόσμο στον οποίο τα ξένα λόγια είναι πάμπολλα και δεν έχουν να κάνουν μόνο με ανθρώπους που τα εκστομίζουν, αλλά και με την εικονική πραγματικότητα του Διαδικτύου που τα καθιστά διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή, είναι εφικτό να μην τα λαμβάνουμε υπόψιν; Ακούμε συχνά ότι σκοπός του εκπαιδευτικού συστήματος είναι να καλλιεργήσει στα παιδιά και στους νέους την κριτική σκέψη. Αυτό σημαίνει τη δημιουργία των φίλτρων εκείνων, που με βάση την αλήθεια θα διαχειρίζονται τον πλούτο των πληροφοριών, ώστε να μπορούν τα παιδιά και οι νέοι να διαμορφώνουν δική τους άποψη όχι άκριτα, αλλά με επίγνωση τού τι είναι αληθινό και τι ψεύτικο. Το εκπαιδευτικό σύστημα όμως δεν δείχνει στη νέα γενιά ένα άλλο κριτήριο, το οποίο θα μπορέσει να συνδιαμορφώσει μαζί με την αλήθεια, την κριτική σκέψη: το νόημα και τον προσανατολισμό ζωής. Εδώ έρχεται η πίστη.
Αν νόημα ζωής είναι η αγάπη, τόσο για τον Θεό όσο και για τον συνάνθρωπο, η αγάπη που μοιράζεται, συγχωρεί, «ου ζητεί τα εαυτής», τότε έχουμε ένα πυλώνα στέρεο, με βάση τον οποίο τα ξένα λόγια δεν θα μπορούν να είναι το κριτήριο της ψυχικής μας πορείας και διαμόρφωσης. Γιατί αυτός που βάζει στην καρδιά του την αγάπη, δεν έχει ανάγκη λόγια εις βάρος των άλλων για να δυναμώσει τη δική του αυτοεκτίμηση. Αυτός που αγαπά χαίρεται για τα λίγα ή τα πολλά του, παλεύει να διορθώσει τα δικά του σφάλματα, δεν δικαιώνει τις αδυναμίες του, αλλά με ταπείνωση νικά το εγώ του. Αυτός είναι και ο δρόμος του Θεού. Έτσι, ακόμη κι αν έρθουν τα ξένα λόγια, δεν τα αφήνει μέσα στο κελλί του νου του, γιατί δεν έχουν τόπο στην καρδιά που αγαπά. Προσεύχεται για όποιος μοιάζει να μην είναι εντάξει, μιλά εκεί όπου μπορεί, υπομένει εκεί όπου δεν μπορεί να κάνει αλλιώς, κυρίως όμως γνωρίζει ότι τα του κόσμου τούτου παρέρχονται. Μόνο η αγάπη μένει και αυτό είναι η αυθεντική παρηγοριά που ελευθερώνει.
π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Δημοσιεύθηκε στην "Ορθόδοξη Αλήθεια"
στο φύλλο της Τετάρτης 18 Φεβρουαρίου 2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου