Μία από τις πιο σκληρές δοκιμασίες των Ελλήνων κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, αλλά και μετέπειτα, υπήρξε η διχόνοια. Είτε προσωπικές φιλοδοξίες είτε διαφορετικές γνώμες είτε οι παρεμβάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων, όπως αυτές εκφράστηκαν με τα «δάνεια της Αγγλίας», αλλά και με τα τρία κόμματα- αγγλικό, γαλλικό, ρωσικό-, έκαναν τους Έλληνες να μην πιστεύουν στις δυνάμεις τους και στη βοήθεια του Θεού, αλλά να έχουν διπλό πόλεμο. Ο πρώτος ήταν εναντίον των Τούρκων και, στη συνέχεια, και εναντίον των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ. Ο δεύτερος ήταν ο εμφύλιος πόλεμος, η έκβαση του οποίου αποτελούσε το μεγάλο εμπόδιο στην πορεία για ελευθερία. Οι Μεγάλες Δυνάμεις ήθελαν να ρυθμίσουν τα της περιοχής, ήθελαν και την Οθωμανική Τουρκία εξαρτημένη ή λιγότερο ισχυρή, ήθελαν και την Ελλάδα να παλέψει να στήσει κράτος, αλλά όχι στην πραγματικότητα ανεξάρτητο από αυτές. Και το πέτυχαν.
Η διχόνοια, η διχοστασία, η διάσπαση αποτελούν χαρακτηριστικά της πεπτωκυίας φύσης μας. Τα πάθη που αναπτύσσει η ύπαρξη, όταν δεν κοινωνεί με τον Θεό και την αγάπη Του, όταν δεν θέλει να συνυπάρξει με τον πλησίον με ανοχή και κατανόηση και διάθεση συμπόρευσης, ακόμη κι αν χρειαστεί θυσία στην κυριαρχία του «εγώ», είναι αυτά που οδηγούν σε συγκρούσεις. Δεν είναι κατ’ ανάγκην συμφέρον υλικό το βαθύτερο κίνητρο. Είναι η δόξα του «εγώ», η αίσθηση ότι το σύνολο δεν είναι πιο πάνω από μένα, αλλά ότι το σύνολο πρέπει να αναγνωρίζει σε μένα το δικαίωμα της κυριαρχίας, διότι είμαι προσωπικότητα, έχω χρήματα και αγαθά, εμπνέω ανθρώπους, γνωρίζω τι είναι σωστό και τι λανθασμένο, δεν ανέχομαι άλλος να θεωρεί τον εαυτό του ανώτερον από μένα. Αυτή η δαιμονική στην κυριολεξία αντίληψη οδηγεί στη διχόνοια. Και όταν αυτή ενισχύεται από την αίσθηση ότι έχω προσφέρει περισσότερα από τους άλλους και, επομένως, δικαιούμαι περισσότερα, τότε η ψυχή δεν ομονοεί και συγκρούσεις έρχονται χωρίς όρια. Κάποτε, η αγνωμοσύνη οδηγεί σε αυτοκτονικές για τον λαό συμπεριφορές, όπως η δολοφονία του Καποδίστρια ή η φυλάκιση του Κολοκοτρώνη στο Ναύπλιο, ενώ ο Ιμπραήμ ερχόταν για να καταστείλει την επανάσταση. Μόνο όταν τα πράγματα φτάνουν σε αδιέξοδα, υπάρχει ένας συγκλονισμός, που δεν αρκεί πάντοτε, διότι υπάρχει κι ένα άλλο μεγάλο πάθος: της αυτοδικαίωσης, που δεν βλέπει τα μέτρα μας και την αλήθεια.
Πάντοτε οι Μεγάλες Δυνάμεις ζητούν από εμάς τη συνεργασία, η οποία φτάνει στα όρια της υποταγής. Δεν είναι σώφρον, προφανώς, να αρνούμαστε αυτή τη συνεργασία. Είναι σημαντικό όμως να κρατάμε την ελευθερία της ύπαρξης και της καρδιάς μας, να μην υποδουλωνόμαστε έναντι οιουδήποτε ανταλλάγματος σε αλλότρια συμφέροντα και να επιλέγουμε να ακολουθούμε την δική μας παράδοση, η οποία έχει να κάνει με την επιθυμία και τον αγώνα για ενότητα, για ομόνοια. Το κακό είναι όταν δεν σκεφτόμαστε όλοι έτσι. Γι’ αυτό και η ομόνοια είναι καρπός πνευματικότητας και αγάπης. Αυτός είναι ο δρόμος στον οποίο καλούμαστε να προχωρήσουμε, να διδάξουμε τα παιδιά μας, να αγωνιστούμε υπερβαίνοντας το δίκιο και το δικαίωμά μας και επιλέγοντας να συνυπάρχουμε. Έτσι, θα μπορέσουμε να βρούμε και να στηρίξουμε ηγεσίες, οι οποίες θα νοιάζονται για το κοινό καλό. Γι’ αυτό και χρειάζεται συμμετοχή στα κοινά, με κριτική σκέψη και επίγνωση ότι η αλήθεια ελευθερώνει, αλλά η ενότητα είναι αυτή που μας κρατά μαζί.
π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Δημοσιεύθηκε στην "Ορθόδοξη Αλήθεια"
στο φύλλο της Τρίτης 24 Μαρτίου 2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου