Κήρυγμα: Β΄ Κυριακής των Νηστειών ( του Αγίου Γρηγόριου του Παλαμά)

 Κήρυγμα: Η θεολογία του Γρηγόριος Παλαμάς 

Αδελφοί μου αγαπητοί, 

η Εκκλησία μας προβάλλει ιδιαίτερα μέσα στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή τη μορφή του μεγάλου θεολόγου και αγίου Πατέρα, του Γρηγόριος Παλαμάς. Δεν είναι απλώς ένας λόγιος της Εκκλησίας. Είναι ένας άγιος που έζησε βαθιά την εμπειρία του Θεού και υπερασπίστηκε την αλήθεια της πνευματικής ζωής. 

Η θεολογία του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά έχει στο κέντρο της μια μεγάλη αλήθεια: ότι ο Θεός δεν είναι μακριά από τον άνθρωπο. Ο Θεός είναι ζωντανός και μπορεί ο άνθρωπος να κοινωνήσει πραγματικά μαζί Του. 

Οι Πατέρες της Εκκλησίας πάντοτε δίδασκαν ότι η ουσία του Θεού είναι απρόσιτη. Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να γνωρίσει τι είναι ο Θεός στην ουσία Του. Όμως ο Θεός δεν μένει κλειστός και απρόσιτος. Φανερώνεται στον κόσμο και ενεργεί μέσα στον άνθρωπο. 

Ο άγιος Γρηγόριος εξήγησε αυτή την αλήθεια με τη διάκριση ανάμεσα στην ουσία και στις ενέργειες του Θεού. Η ουσία του Θεού είναι απρόσιτη και ακατάληπτη. Οι ενέργειες όμως του Θεού είναι άκτιστες, είναι η ίδια η χάρη Του, που φανερώνεται στον κόσμο και αγιάζει τον άνθρωπο. 

Έτσι ο άνθρωπος μπορεί να μετέχει πραγματικά στη ζωή του Θεού. Δεν ενώνεται με την ουσία του Θεού, αλλά με τη χάρη Του. 

Αυτή η διδασκαλία δεν είναι φιλοσοφία· είναι εμπειρία της Εκκλησίας. Οι άγιοι την έζησαν. Οι ασκητές, οι μοναχοί, οι άνθρωποι της προσευχής βίωσαν το φως της χάριτος του Θεού. 

Το φως αυτό είναι το ίδιο φως που έλαμψε στο όρος Θαβώρ κατά τη Μεταμόρφωση του Χριστού. Δεν είναι ένα κτιστό φως, αλλά το άκτιστο φως της θείας παρουσίας. 

Η θεολογία αυτή συνδέεται βαθιά με την πνευματική ζωή. Ο άγιος Γρηγόριος δίδαξε ότι ο άνθρωπος για να δεχθεί τη χάρη του Θεού πρέπει να καθαρίσει την καρδιά του. 

Με την προσευχή. Με τη μετάνοια. Με την ταπείνωση. 

Η προσευχή της καρδιάς — η συνεχής επίκληση του ονόματος του Χριστού — γίνεται δρόμος εσωτερικής μεταμόρφωσης. Όταν ο άνθρωπος προσεύχεται με ταπείνωση, τότε η χάρη του Θεού φωτίζει την καρδιά του και του χαρίζει ειρήνη. 

Η θεολογία του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά είναι στην πραγματικότητα η θεολογία της θέωσης του ανθρώπου. Ο σκοπός της χριστιανικής ζωής δεν είναι απλώς να γίνει ο άνθρωπος καλύτερος ηθικά. Ο σκοπός είναι να γίνει άνθρωπος του Θεού, να γεμίσει από τη χάρη Του. 

Όπως διδάσκει και ο Αθανάσιος ο Μέγας: ΄΄Ο Θεός έγινε άνθρωπος για να γίνει ο άνθρωπος κατά χάριν θεός΄΄. 

Αδελφοί μου, 

Η διδασκαλία αυτή δεν αφορά μόνο τους μοναχούς ή τους ασκητές. Αφορά κάθε χριστιανό. Ο κάθε άνθρωπος μπορεί να αγωνιστεί για την καθαρότητα της καρδιάς του. 

Με λίγη περισσότερη προσευχή. Με περισσότερη ταπείνωση. 

Με περισσότερη αγάπη. 

Τότε η χάρη του Θεού αρχίζει να ενεργεί μέσα μας και η ζωή μας αλλάζει. 

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς μας θυμίζει ότι ο χριστιανισμός δεν είναι απλώς μια θρησκεία ιδεών. Είναι εμπειρία ζωής. Είναι κοινωνία με τον ζωντανό Θεό. 

Ας παρακαλέσουμε λοιπόν τον Κύριο, με τις πρεσβείες του μεγάλου αυτού Πατέρα της Εκκλησίας, να φωτίσει και τη δική μας καρδιά, ώστε να βαδίσουμε τον δρόμο της προσευχής, της μετανοίας και της χάριτος. 

π. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΟΣΚΙΝΑΣ