Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΠΑΜΜΕΓΙΣΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ

     Στον ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Γερόντων λειτούργησε το πρωί του Σαββάτου 8 Νοεμβρίου 2025 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος. Στον εν λόγω ιστορικό ναό φιλοξενούνται ιερές εικόνες και άγια λείψανα από τους ναούς των Παμμεγίστων Ταξιαρχών και του Αγίου και φίλου του Χριστού Λαζάρου, οι οποίοι καταστράφηκαν ολοσχερώς κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, έπειτα από τους βομβαρδισμούς που υπέστη η Κέρκυρα από τους Γερμανούς. Στον εν λόγω Ιερό Ναό προϊστάμενος είναι ο Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Βλάχος, ο οποίος εργάζεται με αγάπη και αφοσίωση επί πλείστα έτη, μαζί με την ευθύνη της προϊσταμενίας του Ιερού Προσκυνήματος του Αγίου Σπυρίδωνα.

Απευθυνόμενος στο πολυπληθές εκκλησίασμα ο κ. Νεκτάριος έλαβε αφόρμηση από τον στίχο του Κοινωνικού της εορτής «Ο ποιών τους αγγέλους αυτού πνεύμα και τους λειτουργούς αυτού πυρός φλόγα». Ο Πατήρ δι’ Υιού εν Αγίω Πνεύματι δημιούργησε και τους αγγέλους, όπως και όλη την κτίση. Οι άγγελοι είναι λειτουργοί του Θεού. Με την ύπαρξή τους συνεχώς Τον δοξολογούν, ενώ μεταφέρουν τις εντολές του Θεού σε εμάς.

Στην Παλαιά Διαθήκη έχουμε αποκαλύψεις των αΰλων  δυνάμεων, γιατί ο Θεός έδωσε πρόσωπο και σε αυτές. Έχουμε την οπτασία του προφήτη Ησαΐα, ο οποίος είδε τις αγγελικές δυνάμεις να κυκλώνουν τον θρόνο του Θεού και να Τον δοξολογούν αναφωνώντας  "Άγιος, Άγιος, Άγιος κύριος Σαβαώθ". Έχουμε και την εμφάνιση άλλων αρχαγγέλων, όπως του Ουριήλ και του Ραφαήλ στην ιστορία του Τωβίτ, αλλά και των άλλων ταξιαρχιών δυνάμεων Ασωμάτων.

           Στην Καινή Διαθήκη έχουμε  την αποκάλυψη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ στον Ευαγγελισμό. Μετέφερε την καλή αγγελία στην Παναγία. Το γνωρίζουμε, καθώς ο ίδιος ο Αρχάγγελος έδωσε το όνομα του και φανέρωσε την αποστολή. Αλλά και στη συνέχεια, στην εκκλησιαστική ιστορία έχουμε εμφανίσεις, όπως αυτή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ,  στις Χώνες της Μικράς Ασίας. Ο Θεός προστάτευσε το λαό του εκεί αποστέλλοντας τον Μιχαήλ ώστε να κάνει την εκτροπή του ποταμού. Ο Άγιος Σπυρίδων συλλειτουργούσε με τους αγγέλους, ακούγοντάς του να του λένε «Και τω Πνεύματί σου» στο «Ειρήνη πάσι».  

            Η Αγία μας Εκκλησία τιμά τους Αγγέλους, διότι διαφυλάττουν ολόκληρη την κτίση. Μπορούμε να τους γνωρίζουμε. Καθείς λαμβάνει τον φύλακα άγγελό του, ο οποίος προστατεύει τον κάθε άνθρωπο. Πολλοί έχουν μαρτυρίες της παρουσίας τους.  Όταν όμως ο άνθρωπος αποστρέφεται το Θεό και πέφτει στην αμαρτία και οι άγγελοι αποστρέφουν το πρόσωπο τους από τους ανθρώπους.

           Υπήρξαν, πριν την δημιουργία του υλικού κόσμου και οι αγγελικές δυνάμεις, οι οποίες δεν θέλησαν να εκπληρώσουν την αποστολή που τους ανέθεσε ο Θεός, αλλά διάλεξαν εγωιστικά να θεοποιήσουν τον εαυτό τους εν υπερηφανεία. Ο εγωισμός τους απέκοψε από τον Θεό και έγιναν δαίμονες. Οι δαιμονικές δυνάμεις είναι το δέκατο εκπεσόν τάγμα των αγγέλων που αυτονομήθηκε. Στην πτώση αυτή ο αρχάγγελος Μιχαήλ φώναξε σε όλους τους υπόλοιπους αγγέλους: «Στώμεν καλώς» και σταθεροποιήθηκε η δημιουργία. Από τότε οι δαίμονες είναι οι σκοτεινές δυνάμεις που υπηρετούν το σκότος και την αμαρτία και αγωνίζονται να ρίξουν τον άνθρωπο στην αυτονόμηση από τον Θεό.

              Αυτό συμβαίνει ιδιαιτέρως στην εποχή μας, η οποία είναι εποχή στην οποία ο άνθρωπος νομίζει ότι δεν έχει κανέναν ανάγκη  και παραπαίει. Έτσι πέφτει σε πλάνες κάθε μορφής. Νομίζει ότι με τα επιτεύγματά του θα κάνει τον εαυτό του ισόθεο και ότι δεν χρειάζεται τον Θεό. Γι’ αυτό και παρασύρεται σε αλλότριες ιδέες και στον συγκρητισμό, ότι όλες οι θρησκείες είναι το ίδιο και δεν έχουν καμία διαφορά. Στην πραγματικότητα όμως οι σκοτεινές δυνάμεις μας οδηγούν στην  αποστασία από τον Θεό, η οποία όμως αφήνει τον άνθρωπο μόνο του, ιδίως την φοβερά ώρα του θανάτου.  Ας μετανοούμε λοιπόν και ας επικαλούμαστε  τον φύλακα άγγελό μας, για να επιστρέφουμε στον Θεό.

            Ο Χριστός είναι ο μόνος αληθινός Θεός. Εάν δεν ζούμε τη ζωή της πίστεως εν τη Εκκλησία, εάν δεν ακολουθούμε τις εντολές που μας μεταφέρουν οι άγιοι Άγγελοι, το «στώμεν καλώς», τότε κινδυνεύουμε να χάσουμε τη σωτηρία μας.  

      Ο κ. Νεκτάριος ευχήθηκε «χρόνια πολλά» σε όλους τους εορτάζοντες και τις εορτάζουσες.

Η εορτή των παμμεγίστων Ταξιαρχών στην Κέρκυρα

Στην κωμόπολη των Αυλιωτών στη Βόρεια Κέρκυρα, λειτούργησε και μίλησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος, στον εορτάζοντα Ιερό Ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, με την συμμετοχή πλήθους πιστών και ιερέων της περιοχής. 

Μεταξύ των πιστών εκκλησιάστηκαν και τα δημοτικά σχολεία της κωμοπόλεως. Ο Σεβασμιότατος προσφωνώντας τον λαό στην ομιλία του, μεταξύ των οποίων ήτο και ο βουλευτής Κέρκυρας, κ. Στέφανος Γκίκας, ανέλυσε τα περί της δημιουργίας του αύλου κόσμου προ της κτίσεως του σύμπαντος κόσμου. Μάλιστα δε, υπογράμμισε εάν δεν είχαμε την βαρύτητα της ύλης οι άνθρωποι, που σ αυτό διαφέρει η κτιστή πραγματικότητα του ανθρώπου, «βραχύ τι παρ' ἀγγέλους», θα μπορούσαμε ν’ ατενίσουμε τις αναρίθμητες μυριάδες των αγγελικών δυνάμεων, οι οποίες πληρώνουν το σύμπαν. 

Η δημιουργία αυτών των αύλων δυνάμεων, που είναι ασώματες αλλά είναι νόες, δημιουργήθηκαν από τον Θεό για την διακονία του ιδίου του Θεού αλλά και του δημιουργικού έργου Του,ως «πνεύματα αποστελλόμενα εις διακονίαν». 

Όταν ο προφήτης Ησαΐας ήλθε σε έκσταση, ατένισε αυτές τις άυλες δυνάμεις, βλέποντας αυτή τη θαυμαστή δημιουργία του Θεού, να είναι κύκλοθεν του θρόνου του Θεού, και να φωνάζουν το «Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαβαώθ». Στην σύναξη όλων των αρχαγγελικών δυνάμεων ξεχωρίζουν ο αρχάγγελος Γαβριήλ, ο οποίος απεστάλη από τον Θεό στην Παναγία μας, να της μεταφέρει το Ευαγγέλιον του, ότι δηλαδή η Παρθένος θα συλλάβει τον Υιόν και Λόγον του Θεού για να εκπληρωθεί το «απ΄αιώνος σεσιγημένον μυστήριον», και φανέρωσε το όνομα του, όταν η Παναγία μας τον ερώτησε ποιος είναι εκείνος που μεταφέρει αυτό το μήνυμα. 

Σε ανάλογη αποστολή σωτηρίας των ανθρώπων, απεκάλυψε και ο αρχάγγελος Μιχαήλ το δικό του όνομα. Οι αγγελικές δυνάμεις υπηρετούν τη διακονία της σωτηρίας των ανθρώπων, προφυλάσσοντάς μας από την πτώση και τον κολασμόν, η οποία οφείλεται στον πόλεμο τον οποίο δέχεται ο άνθρωπος από το εκπεσσόν αγγελικό τάγμα, το οποίο αυτονομήθηκε από τον Θεό, και έκτοτε υποστασιάστηκε το κακόν, και ο πνευματικός αόρατος πόλεμος εναντίον του Θεού και του δημιουργικού του έργου «είδον τον σατανάν πεσόντα ως αστραπή εκ του ουρανού». 

Σήμερα λοιπόν πανηγυρίζει ο ουρανός, σήμερα ευχαριστούμε τον Θεό για την προστασία την οποία χάρισε στους ανθρώπους, που ενώ στην αρχή ο άνθρωπος πλάστηκε «βραχύ τι παρ' ἀγγέλους», μετά όμως την ανάληψη της ανθρώπινης φύσης μας από τον Υιόν και Λόγον του Θεού, και αξιώθηκε της κοινωνίας της θείας φύσεως ο άνθρωπος, υπερβαίνει κατά τούτο τους αγγέλους, οι άγγελοι δεν κοινωνούν θείας φύσεως, ο άνθρωπος όμως γίνεται μέτοχος της αφθάρτου φύσεως του Θεού.

Ας ευχαριστήσουμε λοιπόν τον Τριαδικό Θεό για όλες τις δωρεές και την αγάπη με την οποία επιδαψίλευσε τον άνθρωπο. 

Στο τέλος ευχήθηκε ο Σεβασμιώτατος σε όλους τους ανθρώπους Χρόνια Πολλά, εξέφρασε την χαρά του για την παρουσία των νέων παιδιών, και ευχήθηκε πάντοτε να τιμούμε τον φύλακα Άγγελο μας.

ΟΠΟΥ ΕΠΙΣΚΙΑΣΗ Η ΧΑΡΙΣ ΣΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΕ

 

       «Ὅπου ἐπισκιάσῃ ἡ χάρις σου Ἀρχάγγελε, ἐκεῖθεν τοῦ διαβόλου διώκεται ἡ δύναμις. Οὐ φέρει γάρ τῷ φωτί σου προσμένειν ὁ πεσών Ἑωσφόρος. Διό αἰτοῦμεν σε τά πυρφόρα αὐτοῦ βέλη τά καθ’ ἡμῶν κινούμενα ἀπόσβεσον τῇ μεσιτείᾳ σου, λυτρούμενος ἡμᾶς ἐκ τῶν σκανδάλων αὐτοῦ, ἀξιύμνητε Μιχαήλ Ἀρχάγγελε» (Δοξαστικό τῶν στιχηρῶν τῶν Αἴνων τοῦ Ὄρθρου τῆς ἑορτῆς τῶν Ταξιαρχῶν, 8η Νοεμβρίου)

          «Όπου επισκιάσει η χάρις σου Αρχάγγελε, από κει διώχνεται η δύναμη του διαβόλου. Δεν μπορεί να αντέξει να παραμείνει στο φως σου ο Εωσφόρος που έπεσε από σχέση με τον Θεό προ καταβολής κόσμου. Γι’ αυτό και σε παρακαλούμε τα βέλη του που φέρνουν φωτιά και κινούνται κατ’ επάνω μας να τα σβήσεις με την μεσιτεία σου, λυτρώνοντάς μας από τα σκάνδαλά του, Μιχαήλ Αρχάγγελε, που είσαι άξιος ύμνων».

  Φως προ αιώνων ο Θεός. Φως το μόνο αληθινό, αιώνιο, το άυλο, άπειρο και παντελώς ακατάληπτο. Αναπαύεται στην εν αδύτοις σιγή της ενοειδούς Του φύσεως και χαίρει της ανεκλαλήτου, αγαπητικής κοινωνίας μεταξύ των τριών προσώπων Τούτου Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Στην περίσσεια της αγαθότητός Του θέλησε να μετάσχει και κάποιος άλλος στο Φως του και παρήγαγε την κτίση εκ του μη όντος εις το είναι. Πριν δημιουργήσει την ορατή κτίση, ο Θεός έφερε στο είναι διά του Λόγου Του και τελειοποίησε εν αγιότητι διά του Αγίου Πνεύματός Του την αγγελική φύση, καθιστώντας τις ουράνιες και ασώματες Δυνάμεις ένθερμους και έμπλεους ζήλου λειτουργούς Του, ως πυρ άυλον. Είναι φώτα δεύτερα, που λαμβάνουν διά της χάριτος του Αγίου Πνεύματος τον φωτισμό εκ του πρώτου και ανάρχου Φωτός και τη μετοχή τους στην αθανασία. Πιστές εικόνες της θείας ουσίας, οι άγιοι άγγελοι είναι νοεράς φύσεως. Στερούμενοι σωματικού βάρους είναι αεικίνητοι, αυτεξούσιοι και έλλογοι. Βλέπουν τον Θεό κατά το μέτρο που τους είναι αυτό εφικτό και στη θεωρία Του βρίσκουν την τροφή τους, την σταθερότητά τους και ακόμη τον ίδιο τον λόγο της υπάρξεώς τους. Παρά το γεγονός ότι είναι απαλλαγμένοι από κάθε σωματικό πάθος, δεν είναι, ωστόσο,  απαθείς, όπως ο Θεός, διότι δημιουργήθηκαν με τροπή (από το μη ον στο είναι). Έτσι είναι δυσκίνητοι προς το κακό, αλλά όχι και απρόσβλητοι. Αυτός είναι ο λόγος που πρέπει να κάνουν χρήση της υπέρτατης ελευθερίας που τους δώρισε ο Θεός, για να παραμένουν στο αγαθό και να προοδεύουν στη θεωρία των θείων Μυστηρίων, ώστε να μη παρασυρθούν ανεπανόρθωτα προς το κακό και την απομάκρυνση από τον Θεό. Εξάλλου, δεν μπορούν να προσβλέπουν στην μετάνοια, αφού στερούνται σώματος («Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας», τόμος 3ος, Νοέμβριος, σελ. 83 και 84).

          Αναρίθμητοι οι άγγελοι. Η Ιερά Παράδοση συνηθίζει να τους κατατάσσει σε εννέα τάγματα που διαιρούνται σε τριες τριαδικές διατάξεις. Η πρώτη είναι κοντά στον Θεό και είναι αμεσολαβήτως ενωμένη με Αυτόν. Συμπεριλαμβάνει τα Σεραφείμ, το όνομα των οποίων στα εβραϊκά προέρχεται από το ρήμα «καίω», «πυρπολώ». Κινούνται συνεχώς και σταθερά γύρω από τον Θεό και παίρνουν από Αυτόν την εξουσία να ανυψώνουν τους υφισταμένους τους προς τον Θεό αναζωπυρώνοντας εντός τους την καθαρτική και φωτιστική δύναμη της αρετής. Δεύτερα είναι τα Χερουβείμ, τα οποία γνωρίζουν τον Θεό με πληρότητα. Λέγεται πως είναι πολυόμματα, σημείο θεοπτίας και δεκτικότητας του φωτός του Θεού. Τρίτοι είναι οι Θρόνοι, στους οποίους ο Θεός επαναπαύεται με πάσαν απάθεια. Η δεύτερη τάξη μεταδίδει τις εντολές του Θεού από την πρώτη στην τρίτη τάξη και ανυψώνει τους αγγέλους προς τη μίμηση του Θεού. Αποτελείται από κυριότητες, Δυνάμεις και Εξουσίες. Η τρίτη τάξη περιλαμβάνει τις Αρχές, τους Αρχαγγέλους και τους Αγγέλους. Με τους τελευταίους ο Θεός μας καθιστά κοινωνούς των εντελών της πρόνοιάς Του, καθώς είναι οι πλησιέστεροι σε μας, αυτούς αποστέλλει και με σωματική μορφή, όταν ο Θεός το επιθυμεί («Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας», τόμος 3ος, Νοέμβριος, σελ. 85).

          Ο Εωσφόρος, το πρώτο τη τάξει αρχικά ουράνιο πνεύμα, δεν ήταν εκ φύσεως πονηρός. Όμως εστασίασε από υπερηφάνεια κατά του Δημιουργού του. Ήταν ο πρώτος που απέρριψε το καλό και επέλεξε το κακό, στρέφοντας την πλάτη του στο φως, για να βυθιστεί στο σκότος της στερήσεως του Θεού, να ζήσει την κόλαση, συμπαρασύροντας την πτώση του πλήθος αγγέλων κάθε τάξεως και έγινε αρχηγός τους. Ο αριθμός τους ήταν τόσο μέγας, που στο θλιβερό αυτό θέαμα ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, αρχιστράτηγος των ουρανίων ταγμάτων, ο οποίος με την ταπεινοφροσύνη του και την φρόνιμη υποταγή του στον Δημιουργό του ήταν ισχυρά στερεωμένος στο φως, ρίχτηκε προς το ρήγμα, σύναξε τους αγγέλους που παρέμειναν πιστοί και φώναξε «Πρόσχωμεν»! Με άλλα λόγια: «Προσοχή, ας γρηγορούμε τα δημιουργήματα που έχουμε το προνόμιο να στεκόμαστε ενώπιον του Θεού και να παραμένουμε λειτουργοί Του, κοινωνώντας μαζί Του εν ταπεινώσει» Εις μνήμην αυτή της Συνάξεως, δηλαδή του γεγονότος ότι συναθροίσθηκαν οι χορείες των αγγέλων υπό την καθοδήγηση του Αρχαγγέλου Μιχαήλ με επαγρύπνηση, ομόνοια και ενότητα, οι άγιοι Πατέρες, ακολουθώντας την αρχαία παράδοση, εθέσπισαν την εορτή των Παμμεγίστων Ταξιαρχών («Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας», τόμος 3ος, Νοέμβριος, σελ. 86 και 87).

          Τα όσα ο ιερός συναξαριστής μας διηγείται, δείχνουν κάποιες μεγάλες αλήθειες για την ζωή μας και την δημιουργία του Θεού στην οποία ανήκουμε κι εμείς οι άνθρωποι, ως δέκατο τάγμα ουσιαστικά των Αγγέλων. Οι Άγγελοι μας δείχνουν τον δρόμο και είναι κοντά μας, για να μας βοηθήσουν να τον ακολουθήσουμε.

          Κι εμείς είμαστε πλασμένοι από αγάπη και για να μετάσχουμε στην αγάπη του Θεού. Ο Θεός είναι Φως και διά της αγάπης και της κοινωνίας με τους Αγγέλους και τους συνανθρώπους μας στην Εκκλησία πορευόμαστε κοινωνοί στο Φως. Κι εμείς πλαστήκαμε τρεπτοί, κτιστοί, αλλά την ίδια στιγμή ελεύθεροι. Η υπερηφάνεια και η αυτοθέωση γίνονται οδοί μίμησης του Εωσφόρου, ο οποίος σ’ αυτό μας στρέφει. Να αρνούμαστε τον Θεό και να κάνουμε θεό τον εαυτό μας. Γι’ αυτό και μας χρειάζεται ένα συνεχές «Πρόσχωμεν», μία συνεχής υπόμνηση της εν ταπεινώσει κοινωνίας με τον Θεό, της παραμονής μας στην Εκκλησία ως σώματος Χριστού, ως δίψα για Φως.

          Την ίδια στιγμή χρειάζεται να μην λησμονούμε ότι στην ζωή μας υπάρχει ένας μόνιμος πειρασμός, μία μόνιμη επίθεση στον νου και την καρδιά μας από τα πυρφόρα βέλη του Εωσφόρου. Αυτή η επίθεση δεν είναι ηθική πρώτα, αλλά οντολογική, υπαρξιακή. Σκοπός του διαβόλου είναι να μας κάνει να πιστέψουμε και να πούμε ότι «ουκ έστι Θεός», ώστε να παραδοθούμε ψυχή τε και καρδία στην δική του κόλαση, αυτήν της αυτοθέωσης. Την στιγμή όμως του πειρασμού επισκιάζει η χάρις των Αγγέλων. Αυτό το αίσθημα ότι ο Θεός στέλνει τα λειτουργικά του πνεύματα ώστε να μην είμαστε μόνοι. Ότι ο καθένας από εμάς έχει τον φύλακα και σκεπαστή μας. Μπορεί το εκκοσμικευμένο πνεύμα να έχει διαγράψει αγγέλους και δαίμονες από την ζωή, να τα θεωρεί όλα αφηρημένες εκφράσεις καλού και κακού, ωστόσο η πνευματική μας παράδοση ζητά από τον καθέναν μας να προσεύχεται στον εφεστώτα της αθλίας μας ψυχής  και της ταλαιπώρου καρδίας μας να μην μας εγκαταλείψει μόνους στα κύματα των λογισμών και των πειρασμών, ένδοθεν και έξωθεν. Και συχνά οι πειρασμοί έχουν να κάνουν με τους άλλους ανθρώπους. Αυτούς που νομίζουν ότι είναι οι εξουσιαστές του κόσμου, αλλά και αυτούς που θέλουν τα πάντα να είναι το «εγώ», προκαλώντας μας σε έναν τέτοιον τρόπο ζωής, δίχα Θεού.

          Η εορτή των Παμμεγίστων   Ταξιαρχών, στην σιωπή του σπιτιού και της γωνιάς μας, ας μας βοηθήσει να αφυπνιστούμε. «Κρατήσατε της αθλίας και παρειμένης χειρός» μας, οδηγήστε μας εις οδόν σωτηρίας, και δώστε μας την δυνατότητα να αναφωνήσουμε εκ της καρδίας μας το «Πρόσχωμεν», για να αναδειχθούμε κι εμείς άξιοι δούλοι της αγαθότητος του Θεού! Αμήν!

π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός

Κέρκυρα, 8 Νοεμβρίου 2020

Των Παμμεγίστων Ταξιαρχών

ΑΡΧΙΕΡΑΤΙΚΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΟΝ Ι.Ν. ΠΑΜΕΓΙΣΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΣΤΑ ΕΠΙΣΚΟΠΙΑΝΑ

Στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών στο χωριό Επισκοπιανά λειτούργησε το πρωί της Παρασκευής 8 Νοεμβρίου 2019 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκτάριος.

Απευθυνόμενος στον λαό του Θεού ο κ. Νεκτάριος τόνισε ότι η εορτή των Αγίων Αγγέλων είναι η εορτή των αοράτων λειτουργικών πνευμάτων, των προ του υλικού κόσμου δημιουργημάτων του Θεού που αποκαλύφθηκαν και στην Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Ο κάθε άνθρωπος έχει τον φύλακα άγγελό του, τον επικαλείται στην προσευχή του και στις λειτουργικές προσευχές της Εκκλησίας. Οι αρχάγγελοι ως απεσταλμένοι από τον Θεό, φανερώνουν το θέλημα του Θεού, κάνουν θαύματα σώζοντας τους ανθρώπους. Οι αγγελικές δυνάμεις είναι πρόσωπα. Σκοπός των προσώπων είναι ο αγιασμός, η ομοίωση προς τον Θεό. Και ο αγιασμός έρχεται με την υπέρβαση της υπερηφάνειας, των λογισμών, κάθε αμαρτωλής, χωριστικής του Θεού δύναμης.

Ο διάβολος ήταν ένας εκ των αγγελικών δυνάμεων. Όπως όλα τα πρόσωπα, είχε και αυτός ως δωρεά από τον Θεό την ελευθερία. Ο Θεός όμως ως πατέρας δίνει κατευθύνσεις στα πρόσωπα που δημιούργησε, αγγέλους και ανθρώπους, χωρίς να δεσμεύει. Οι αγγελικές δυνάμεις γνωρίζουν το έργο για το οποίο τους δημιούργησε ο Θεός. Είναι νόες, έχουν σκέψη, έχουν απόφαση, έχουν ελευθερία. Είναι λειτουργικά πνεύματα, διακονούν τον Θεό και την κτίση που ο Θεός δημιούργησε. Ο διάβολος και οι δαίμονες έκαναν κακή χρήση της ελευθερίας. Επαναστάτησαν εναντίον του Θεού και εξέπεσαν από το θέλημά Του. Θέλησαν να γίνουν θεοί, χωρίς να μοιάσουν στον Θεό. « Μοιάστε σε μένα», λέει ο Θεός, στην αγάπη που δεν έχει όρια, που είναι θυσιαστική και όχι συμφεροντολογική. Ο διάβολος δεν αγαπά άλλον πλην του εαυτού του και έτσι ξεσπά στους ανθρώπους. Μας απειλεί λοιπόν να μας καταστήσει υποχείριά του, να μας καταστρέψει. Όταν κάνουμε κακή χρήση της ελευθερίας μας, όταν δηλαδή την αποσυνδέουμε από τον Θεό και την αγάπη, όταν κάνουμε τον εαυτό μας θεό, τότε φεύγουμε από την αγγελική οδό.

Ας θυμηθούμε λοιπόν ότι ο Θεός μας δημιούργησε από αγάπη και με αγάπη θέλει να πορευόμαστε. Οι λειτουργικές δυνάμεις μας υπενθυμίζουν το έργο της σωτηρίας μας, που είναι το θέλημα του Θεού. Να ανοίξει ο νους, η καρδιά, η ψυχή μας, να κατανοήσουμε το μεγαλείο της θεότητας. Και ας ξαναβρούμε το αληθινό νόημα της ελευθερίας που είναι η υπακοή στο θέλημα του Θεού!